Ev genci alarmı

‘Ev genci’ küresel bir soruna dönüşüyor. Uluslararası literatürde NEET (Not in Education, Employment, or Training) yani (Eğitimde, İstihdamda ve Mesleki Eğitimde Olmayan) olarak tanımlanan bu kesimin sayısı hızla artıyor. Yaşlanan dünya nüfusuna rağmen, yaşları 18 ila 34 arasında değişen milyonlarca gencin herhangi bir eğitim ve istihdam sürecine dahil olmaması sosyoekonomik bir soruna dönüştü. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 2026 yılı raporuna göre dünyada yalnızca 15-24 yaş grubunda 257 milyon genç ne eğitimde ne istihdamda ne de mesleki eğitimde yer alıyor. Bu rakam, küresel 15-24 yaş arası genç nüfusun yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geliyor. Yaş aralığı biraz daha genişletildiğinde sorun daha ciddi boyutlara ulaşıyor. Türkiye’de ise 4 milyonu aşkın genç bu kategoride bulunuyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, bu gençleri istihdama kazandırmak için yeni bir proje başlatıyor. Peki, ev gençleri kimlerden oluşuyor ve neden eğitim ile üretimin dışında kalıyor?

ÇALIŞTIĞIMDA PARAM KALMIYOR

Ev gençlerinden 32 yaşındaki M.O., gençlerin çalışma hayatına katılmakta zorlanmasının arkasında ekonomik koşulların bulunduğunu ifade etti. Üniversite mezunu bir genç olarak iş aradığında karşısına çoğunlukla asgari ücretli işlerin çıktığını söyleyen M.O., çalışma hayatının getirdiği yük ile elde edilen gelir arasındaki dengesizliğin kendilerini evde kalmaya ittiğini öne sürdü. M.O., “Ben şu an 30 bin lira maaşla çalışsam, işe git, gel, çalış; verdiğim enerjiyi ve harcadığım parayı göz önünde bulundurursam evde hiç işe gitmeden daha az para harcıyorum. Yani daha kârlıyım” dedi.

EVDE RAHAT HİSSEDİYORUM

Altınbaş Üniversitesi İlk ve Acil Yardım Bölümü mezunu 25 yaşındaki E.Y., iki yıldır çalışmadığını ancak iş hayatına katılmak istediğini söyledi. Düzenli bir geliri olmadığı için temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını ve geçimini ailesinin maddi desteğiyle sağladığını anlatan E.Y.,

“Evde vakit geçirmek beni olumsuz etkilemiyor. Kendimi huzurlu ve rahat hissetmemi sağlıyor. Bu süreçte arkadaşlarımla ilişkilerim çok etkilenmiyor. Ama daha az görüşüyoruz. Gençlerin ev genci olmasındaki temel neden bence işsizlik, ekonomik sıkıntılar ve evde kendilerini daha rahat hissetmeleridir” diye konuştu.

İŞVERENLER DENEYİM İSTİYOR

Kırklareli Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Bölümü mezunu 22 yaşındaki A.U., çalışmak istemesine rağmen deneyim şartı nedeniyle iş bulamadığını anlattı. A.U., “Çalışmak istiyorum tabii ki ama işverenlerin deneyim istemesi iş bulmamı zorlaştırıyor. Annem çalışıyor, geçimimi ondan sağlıyorum. Evde durmak istemiyorum, psikolojimi çok kötü etkiliyor. Bence gençlerin ev genci olmasının en büyük nedeni iş bulamamaktır” ifadelerini kullandı.

HİÇBİR ŞEY YAPMAK İSTEMİYORUM

İngilizce eğitimi aldığını ancak mezun olduğu alanla ilgili bir işte çalışmadığını belirten A.K. da şunları söyledi: “Bir süre tekstil sektöründe çalıştım. Ancak tekstilde aldığım maaş beklentilerimi karşılamıyordu. Çok yoruluyordum ama bütün bu emeğimin karşılığında maddi olarak hiçbir şey elde edemiyordum. Bu yüzden bir süre sonra ayrılmaya karar verdim. Aslında bir şeyler yapmam gerektiğinin farkındayım ama hiçbir şey yapmak istemiyorum. Yeniden bir işe başlamak, bir şeylerin peşinden gitmek için kendimde o enerjiyi bulamıyorum.”

YENİ İŞE BAŞLAMAKTAN KORKUYORUM

İletişim Fakültesi mezunu S.F. ise mezuniyetinin ardından kendi alanında bir süre çalıştığını ancak çalışma koşulları nedeniyle mesleğinden uzaklaştığını ifade etti. İş hayatında mobbing ve düşük ücretlerle karşı karşıya kaldığını belirten S.F., “Daha sonra farklı bir sektörde çalışmayı da denedim ama orada da istediğim gibi ilerlemedi. Bir süre sonra ne yapacağımı bilemez hale geldim. Şu an çalışmıyorum ve yeniden bir şeylere başlamak beni korkutuyor” şeklinde konuştu.

Sorunun temelinde toplumsal değişim var

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mahmut Hakkı Akın, ev gençliğinin yalnızca işsizlikten kaynaklanmadığını, toplumsal değişimlerin de bu kesimin büyümesinde etkili olduğunu söyledi. Büyükşehirleşme, yükseköğretimde okullaşma oranlarının artması, ekonomik koşullar ve kadın ile erkeğin toplumsal rollerindeki değişimin ev gençliğini daha görünür hale getirdiğini belirtti. Üniversite mezunu gençlerin diplomalarına uygun bir işte ve statüde çalışma beklentisinin karşılanmamasının onları iş hayatından uzaklaştırabildiğine dikkat çeken Akın, toplumsal koşulların yanı sıra bireysel tercihlerin de etkili olduğunu vurguladı. Akın, “Üniversite mezunu bir gencin istihdam konusunda diplomasına bağlı statü beklentisi olması anlaşılabilir bir durumdur. Ancak bu beklentinin karşılanması kısa vadede gerçekleşmeyebilir. Bu genç statü beklentisine uymayan işlerde çalışmayı istemediğinde ister istemez ev gencine dönüşür” dedi.

YALNIZLAŞMA VE AİLEYE BAĞIMLILIK

Ev gençliğinin uzun sürmesinin sosyal ve psikolojik sorunları beraberinde getirebileceğini belirten Akın, aileye bağımlı yaşamın gençlerin öz güven ve aidiyet duygusunu olumsuz etkileyebileceğine işaret etti. Ev gençlerini bekleyen en büyük risklerin yalnızlaşma ve bireyselleşme olduğunu kaydetti. Ev gençliğinin yaygınlaşmasının yalnızca bireyleri değil, toplumsal yapıyı ve ekonomik üretimi de etkilediğini vurgulayan Akın, eğitim ve istihdam dışında kalan gençlerin toplumsal üretime katılamadığına dikkat çekti. Evde kalma süresi uzadıkça gençlerin toplumsal hayata yeniden dahil olmasının zorlaştığını belirten Akın, “Ev gencinin evde kalma süresi ne kadar uzarsa toplumsal hayata sağlıklı bir şekilde dahil olması da bir o kadar zorlaşacaktır” ifadelerini kullandı.

Saliha ENGİN