Grevli toplu sözleşme isteyen memuru heyecanlandıran karar!
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) sendikaları yakından ilgilendiren önemli bir karara imza attı. Divan, grev hakkının, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 87 No’lu Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi’nin ayrılmaz bir parçası olduğu yönünde görüş bildirdi. Karar, memurlar için yıllardır “grevli toplu sözleşme” isteyen memur konfederasyonlarını da hareketlendirdi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndaki yasa değişikliği toplantılarında bu karar da gündeme getirilecek.
UAD, yıllardır süren grev hakkının ILO’nun 87 No’lu Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi kapsamında olup olmadığı tartışmasına son noktayı koydu. UAD, grev hakkının sendika özgürlüğü ve örgütlenme hakkını koruyan 87 No’lu ILO sözleşmesi kapsamında olduğunu belirtti.
Karar, Türkiye’deki sendikaları da yakından ilgilendiriyor. Türkiye’de memurların grev yasağı bulunuyor. Memur konfederasyonları yıllardır “grevli toplu sözleşme” istiyor. Ancak hükümet adım atmıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda memur konfederasyonları ile hükümet temsilcileri, memurların zam oranlarının belirlendiği toplu sözleşme sürecini düzenleyen 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Yasası’nda değişiklik için toplantılara devam ediyor. Toplantılar bayramdan sonra da sürecek. Memur konfederasyonları yeni düzenleme yapılırken mutlaka memura grev hakkı da verilmesini talep ediyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak toplantılarda bu talep dile getirilirken, UAD’nın görüşüne de dikkat çekilecek.
‘GREV HAKKI VERİLMELİ’
En fazla üyeye sahip olduğu için toplu sözleşme masasında yetkili konfederasyon konumunda bulunan Memur-Sen’in Genel Başkanı Ali Yalçın, UAD’nın kararını değerlendirirken, “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı öncülüğünde yürütülen 4688 sayılı kanunun uluslararası sendikal haklara uyumlu hale getirilmesi çalışmasında bu görüş dikkate alınmalı, kamu görevlilerine grev hakkı verilmelidir” dedi.
‘GREV HAKKI TEYİT EDİLDİ’
Çalışma yaşamı uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, UAD’nin grev hakkını teyit ettiğine dikkat çekti. ILO’da yıllardır süren “grev hakkı krizinin” UAD tarafından karara bağlandığını belirten Çelik, “ILO’nun denetim organları olan Uzmanlar Komitesi ve Sendika Özgürlüğü Komitesi grev hakkının 87 No’lu Sözleşme kapsamında güvence altında olduğunu 1950’lerden itibaren aşamalı biçimde kabul etmiş ve bu tutum 1992 itibarıyla yerleşik bir içtihat haline gelmiştir. Ancak işveren örgütleri, 1989’dan itibaren bu yoruma itiraz etmeye başlamış ve grev hakkının 87 sayılı sözleşme kapsamında olmadığını iddia etmiş ve bu konuda denetim yapılmasının önünü tıkamaya başlamıştı” dedi.
‘DÖNÜM NOKTASI NİTELİĞİNDE’
ILO bünyesinde çözüm arayışları sonuçsuz kalınca, 10 Kasım 2023’te ILO Yönetim Kurulu’nun ILO Anayasası uyarınca UAD’den istişari görüş talep edilmesine karar verdiğini anımsatan Çelik, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Mahkeme, 21 Mayıs 2026’da görüşünü açıklamıştır. UAD kararında grev hakkının 87 No’lu sözleşme kapsamında güvence altında olduğuna hükmetmiştir. Bu karar, on yılı aşkın süredir ILO denetim mekanizmalarını felç eden kurumsal krizi hukuken aşan bir dönüm noktası niteliğindedir. Bu karar grev hakkını 87 No’lu sözleşmenin dışında tutmaya çalışan işveren tezini dayanaksız kılıyor. Karar grev hakkının uluslararası çalışma hukukunun bir parçası olduğunun teyidi açısından büyük önem taşıyor.”
Mustafa ÇAKIR
