Çevre yönetiminde kapsamlı değişiklik

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Düzenlemeyle çevre yönetimi hizmeti verecek personel, çevre yönetim birimleri ve çevre danışmanlık firmalarının şartlarından işletmelerin hizmet alma sürelerine, asgari fiyat tarifesinden bildirim yükümlülükleri ve idari yaptırımlara kadar çok sayıda başlık yeniden düzenlendi.

AYLIK HİZMET SÜRELERİ BELİRLENDİ

Yeni düzenlemeye göre, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği’nin EK-1 listesinde bulunan işletmeler ayda en az iki iş günü, EK-2 listesinde yer alan işletmeler ile bu listelerde bulunmamasına karşın çevre yönetimi hizmeti alan işletmeler ise ayda en az bir iş günü çevre yönetimi hizmeti almak zorunda olacak.

Bakanlık, işletmelerin çevresel kirleticilik riskleri ile kapasitelerini dikkate alarak gerekli görmesi halinde bu süreleri değiştirebilecek. Değişiklik, ilgili teknik birim yetkililerinden oluşturulacak komisyon aracılığıyla yapılacak. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak.

DANIŞMANLIK FİRMALARINA EN AZ 5 PERSONEL ŞARTI

Çevre danışmanlık firmalarının yeterlik belgesi alabilmesi için personel yapısına ilişkin şartlar da yeniden belirlendi.

Buna göre firmalarda tam süreli çalışan en az beş personelin bulunması ve personelin 4/5 oranında çevre mühendisi olarak belgelendirilmiş olması gerekecek.

Bu personelden en az birinin çevre alanında yedi yıl ve üzeri mesleki tecrübeye sahip koordinatör, birinin en az beş yıl, birinin ise en az üç yıl mesleki tecrübeye sahip olması şartı aranacak. Diğer personel yeni mezunlardan oluşabilecek.

Firmaların ayrıca geçerli yer uygunluk yazısına, çevreyle ilgili mühendislik, müşavirlik, araştırma-geliştirme, etüt, fizibilite, proje, rapor ve eğitim gibi alanlarda faaliyet gösterdiklerini ortaya koyan Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kaydına ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odası tarafından verilen geçerli büro tescil belgesine sahip olması gerekecek.

ORTAKLARIN YÜZDE 50’DEN FAZLASINA YETERLİK BELGESİ ŞARTI

Çevre danışmanlık şirketlerinde ortaklık yapısına da yeni şart getirildi. Şirketin ortaklık payı bakımından ortaklarının yüzde 50’den fazlasının çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olması gerekecek. Bu kişilerden en az birinin yönetici veya yetkili olarak seçilmesi de zorunlu olacak.

Firmanın ortaklık yapısının değişmesi halinde, değişikliğin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlandığı tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yeni yapının şartları karşıladığı sistem üzerinden Bakanlığa bildirilecek.

Ortaklardan birinin yaşamını yitirmesi halinde hissesi kanuni varislerine geçebilecek. Varisler sermaye ortağı olarak kalabilecek ancak yeterlik belgesine sahip ortak oranının yüzde 50’nin altına düşmesi durumunda çevre yönetimiyle ilgili teknik konularda yönetici veya yetkili olamayacak. Firmanın gerekli yeterlik belgesine sahip bir kişiyle sözleşme yaparak belgeyi Bakanlığa sunması halinde faaliyetine izin verilebilecek.

BAZI SUÇLARDAN KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILANLARA ENGEL

Yeterlik belgesi alacak personel ile danışmanlık firmalarının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde adı bulunan yetkililerine ilişkin yeni bir koşul da getirildi.

Bu kişilerin devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk veya terör suçları nedeniyle kamu görevinden çıkarılmamış olması gerekecek.

Çevre mühendisliği dışındaki mühendislik bölümlerinden veya fizik, kimya, biyoloji, biyokimya ve jeoloji bölümlerinden mezun olanların yeterlik belgesi alabilmesi için ise çevre mühendisliği, çevre bilimleri, çevre teknolojileri veya çevre yönetimi alanlarında tezli lisansüstü eğitim alma şartı getirildi.

UYGUNSUZLUK İÇİN 90, AYKIRILIK İÇİN 30 GÜN

Yönetmelikte “aykırılık” ve “uygunsuzluk” kavramları da ayrı ayrı tanımlandı.

Çevresel Etki Değerlendirmesi kapsamında yapılması gereken değerlendirmelerin gerçekleştirilmemesi, mevcut ÇED karar veya görüşlerinde değişiklik gerektiren durumların bildirilmemesi, gerekli çevre izni veya lisansı olmadan faaliyet gösterilmesi ve izin veya lisans değişikliğini gerektiren durumlarda gerekli sürecin başlatılmaması “aykırılık” kapsamında değerlendirilecek.

Bunların dışındaki çevre mevzuatı yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi ise “uygunsuzluk” sayılacak.

Çevre yönetimi hizmeti verenler, işletmede tespit ettikleri uygunsuzlukları aylık faaliyet raporuna yazacak ve giderilmesi için işletmeye öneride bulunacak. Uygunsuzluğun 90 gün içinde giderilmemesi halinde, sürenin bitiminden itibaren en geç 10 gün içinde yetkili makama bildirim yapılacak.

“Aykırılık” tespit edilmesi halinde ise durum aylık faaliyet raporuna yazılacak. İşletme, tespit tarihinden itibaren 30 gün içinde aykırılığın giderilmesine ilişkin resmi başvuru sürecini başlatmazsa yetkili makama bildirim yapılacak.

EMİSYON BAŞVURULARI MELBES ÜZERİNDEN YAPILACAK

Çevre yönetimi hizmeti verenlere, işletmenin prosesinin gerektirdiği parametrelere uygun emisyon ölçüm ve analiz başvurularını süresi içinde Bakanlığın Merkezi Laboratuvar Belirleme Sistemi (MELBES) üzerinden yapma yükümlülüğü de getirildi.

Çevre izni ile çevre izin ve lisans başvuruları ise personelle birlikte hazırlanacak.

İşletmeler de çevre yönetimi hizmetinin yürütülebilmesi için gerekli araç, gereç ve çalışma ortamını sağlamak, talep edilen bilgi ve belgeleri zamanında sunmakla yükümlü olacak.

ASGARİ FİYAT TARİFESİ DEĞİŞTİ

Düzenlemeyle çevre danışmanlık hizmetlerinde uygulanacak aylık asgari fiyatın hesaplanma yöntemi de yenilendi.

Buna göre aylık asgari fiyat, sözleşmenin imzalandığı tarihte geçerli olan KDV hariç aylık net asgari ücret üzerinden hesaplanacak.

Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği EK-1 kapsamındaki işletmeler için net asgari ücretin dörtte üçü, EK-2 kapsamındaki işletmeler için ise yarısı esas alınacak.

Bu tutara ayrıca işletmenin geçici faaliyet belgesi, çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesinde bulunan her bir çevre izni veya çevre lisans konusu için Bakanlığın belirlediği çevre izin ve lisans birim fiyat bedelinin yüzde 5’i ayrı ayrı eklenecek.

Fiyat her hizmet ayı için ayrı hesaplanacak.

Bakanlık tarafından çevre yönetimi hizmeti alma süresi değiştirilen işletmeler için ise hizmet alınan süre esas alınarak asgari fiyat belirlenecek.

Çevre danışmanlık firmaları sözleşmelerini belirlenen asgari fiyat üzerinden yapmak zorunda olacak. İşletmelerin yaptığı ödemenin belgesi, ilgili ay veya takip eden ay için hazırlanan aylık faaliyet raporuna eklenecek. Denetimlerde istenmesi halinde fatura da yetkili makama sunulacak.

ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA SÖZLEŞME YAPILAMAYACAK

Yönetmeliğin asgari fiyat hükümlerinde yer alan başka bir oran da değiştirildi. Mevcut düzenlemedeki “1/3’ünden” ibaresi “1/2’sinden” şeklinde değiştirildi.

İşletmeler, çevre danışmanlık firmalarıyla asgari fiyat tarifesi üzerinden sözleşme yapmak ve ödemelerini belirlenen sürelerde gerçekleştirmek zorunda olacak.

200 CEZA PUANINA 2 YIL BELGE İPTALİ

Denetimler sonunda personel, çevre yönetim birimi veya firmaların yanlış ya da yanıltıcı bilgi verdiğinin veya belge düzenlediğinin tespit edilmesi halinde yeterlik belgesi iki yıl süreyle iptal edilecek.

Aynı yaptırım, ceza puanı toplamı son dört yıl içinde 200 puana ulaşanlar için de uygulanacak.

Yanlış veya yanıltıcı bilgi nedeniyle yeterlik belgesi iptal edilen bir personelin çevre yönetim biriminde veya firmada görev yapması halinde, ilgili çevre yönetim birimi veya firmaya da ceza puanı verilecek.

HİZMET ALMAYAN İŞLETMELERE PARA CEZASI

Yönetmeliğe “İdari yaptırım” başlıklı yeni bir madde de eklendi.

Buna göre çevre yönetimi hizmeti almak zorunda olduğu halde bu hizmeti almayan işletmelere Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası verilecek.

Aykırılıkları aylık faaliyet raporuna yazmayan ya da işletmenin 30 gün içinde aykırılığı gidermek için resmi başvuru sürecini başlatmaması halinde yetkili makama bildirimde bulunmayan çevre danışmanlık firmalarına da idari para cezası uygulanacak.

Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen personel, çevre yönetim birimleri veya firmalara ceza puanı verilecek.

Denetimlerde çevre yönetimi hizmetine ilişkin istenen bilgi, belge ve raporları sunmayan işletmeler de idari para cezasıyla karşı karşıya kalacak.

AFET VE SALGIN DÖNEMLERİ İÇİN ÖZEL DÜZENLEME

Bakanlığa afet ve salgın dönemlerinde yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına ilişkin geçici düzenlemeler yapma yetkisi de verildi.

Bakanlık, yeterlik belgeli personel, çevre yönetim birimi ve firmalar açısından bazı hükümlerin uygulanmasında güçlük yaşanması durumunda, etkilerin sürdüğü dönemi kapsamak ve geçici olmak şartıyla özel usul ve esaslar belirleyebilecek.

Yeterlik belgesine sahip kişi ve kuruluşlar da Bakanlığın internet sitesinde yayımlanan düzenleme ve duyurular ile yönetmeliğin uygulanması amacıyla oluşturulan programlara belirlenen sürelerde uymak zorunda olacak.

MEVCUT FİRMALARA 1 OCAK 2027'YE KADAR SÜRE

Yönetmelikte geçiş hükümlerine de yer verildi.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce çevre danışmanlık firması yeterlik belgesi alan firmalar, yeni getirilen büro tescil belgesi şartını 1 Ocak 2027’den itibaren yerine getirmek zorunda olacak.

Mevcut firmaların vize, adres veya unvan değişikliği başvurularında, ortakların yüzde 50’den fazlasının çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olması şartı aranmayacak. Ancak düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra şirketin satış yoluyla ortaklık yapısının değişmesi halinde yeni yüzde 50 şartının sağlanması gerekecek.

SÖZLEŞMELER DE 1 OCAK 2027’YE KADAR YENİLENECEK

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce işletmeler ile çevre danışmanlık firmaları arasında imzalanan sözleşmeler de en geç 1 Ocak 2027’ye kadar, yeni asgari fiyat tarifesine göre yenilenecek.

Ancak mevcut sözleşmedeki ücret yeni asgari fiyata eşit veya bu fiyatın üzerindeyse sözleşmenin yenilenmesine gerek olmayacak.

Aylık faaliyet raporlarının şimdilik ıslak imzalı hazırlanmasına devam edilecek. Bakanlığın ilgili sistemi aktif hale getirdiğini duyurmasının ardından faaliyet raporları ve aylık ziyaretlere ilişkin ön değerlendirmeler sistem üzerinden kaydedilecek. Raporların işletme sahibi veya sorumlusu ile birlikte elektronik ya da mobil imzayla imzalanması zorunlu olacak.

BİRGÜN