AİHM’den Türkiye'ye 432 mahkûmiyet

Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) karnesi, AK Parti hükümetleri döneminde kırıklarla doldu.

Türkiye, uzun yıllar boyunca AİHM’de hakkında en çok ihlal kararı verilen ve en fazla başvuru biriken ülkelerden biri oldu.

Türkiye’de adalet sistemi, siyasi kaygılarla alındığı öne sürülen kararlar nedeniyle büyük yara aldı.

Yurttaşın yargıya güvenini yerle bir eden kararlar nedeniyle Türkiye, uluslararası kuruluşların adalete güven endekslerinde üçüncü dünya ülkeleriyle aynı lige düştü. Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığına yönelik tartışmalar, AKP hükümetleri döneminde zirve yaptı.

BASKICI POLİTİKALAR

Türkiye’de en çok yok sayılan Anayasal haklardan biri ise resmi verilere, “İfade özgürlüğü hakkı” olarak yansıdı.

Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) verileri de siyasi iktidarın toplumsal muhalefete yönelik baskıcı tutumuna ayna tuttu. Yüksek Mahkeme, Eylül 2012-Mart 2026 döneminde toplam 4 bin 896 ifade özgürlüğü ihlaline hükmetti.

AİHM’DE TABLO VAHİM

Türkiye, “İfade özgürlüğü ihlali” kapsamında AİHM’de de yüzlerce kez mahkum edildi. 2002-2025 döneminde Türkiye hakkında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesine aykırılık gerekçesiyle toplam 432 karar alındı.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin, “İfade özgürlüğünü” düzenleyen 10’uncu maddesine yönelik Türkiye hakkındaki ihlal kararları, 2018 yılındaki 40 karar ile zirveye çıktı. 2005 yılı 39, 2019 yılı ise 35 ifade özgürlüğü ihlali kararı ile ikinci ve üçüncü olarak sıralandı.

UTANÇ TABLOSU

Türkiye hakkında AİHM’den, “İfade özgürlüğünün ihlali” kapsamında 2002-2025 döneminde alınan 432 ihlal kararının bazı dönemlere göre dağılımı şöyle kaydedildi:

2003-2007: 126

2008-2012: 65

2013-2017: 66

2018-2022: 145

2023-2025: 30

AİHS 10’UNCU MADDE NEDİR?

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesinde ifade özgürlüğü tanımlanıyor. Herkesin ifade özgürlüğü hakkına sahip olduğunun altını çizen maddede, şu ifadeler kullanılıyor:

“Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.

Mustafa Bildircin/Birgün