Uzman isim 'bölgesel asgari ücret' için uyardı: Kaosa neden olur!

Sektörler ve iller arasındaki ekonomik farklılıklara ilişkin son dönemde yaşanan tartışmalar, asgari ücret için yeni bir modeli gündeme taşıdı.

'Bölgesel asgari ücret' olarak gündeme gelen model ekonominin son dönemdeki başlıca tartışma noktası oldu.

Türkiye Gazetesi yazarı ve SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bölgesel asgari ücret modeline ilişkin merak edilen tüm soruları değerlendirdi.

Bölgesel asgari ücretin ilk kez gündeme gelmediğinin hatırlatan Karakaş, "Türkiye aslında bölgesel asgari ücreti geçmişte deneyimledi. Sektörel bazda asgari ücreti de deneyimledi. Çünkü geriye dönük baktığımız zaman aslında bizde asgari ücret daha önceden mahalli bazda, mahalli komisyonlar tarafından bölgesel bazda belirleniyordu. İl bazında belirleniyordu. sonraki gelişmelerde bu bölgesel asgari ücretin Türkiye'ye uygun olmadığı 1974'ten sonra artık merkezileşmeye başladı ve ilerleyen dönemlerde yani 1989'dan beri hafızam beni yanıltmasın 1989'dan beri ulusal tek bir asgari ücrete geçmiş bulunuyoruz" ifadelerini kullandı.

DÜNYADA BUNUN ÖRNEKLERİ VAR MI?

Çeşitli ülkelerde bölgesel asgari ücret modelinin farklı noktalarda uygulandığını dile getiren Karakaş, "Özellikle eyalet sisteminin bulunduğu ülkelerde var. Ama şunu söyleyeyim. Türkiye hiçbir ülkeye benzemiyor. Türkiye'deki sistem sadece asgari ücret çalışanlara verilen bir rakam değil. Türkiye'ye baktığımız zaman çalışanların yarısına yakın asgari ücret ve asgari ücrete yakın bir ücret alıyorlar" dedi.

"KAOSA NEDEN OLUR"

Türkiye'de asgari ücreti bölgesel olarak belirlemenin kaosa neden olacağını ifade eden Karakaş, "Çünkü Türkiye'de asgari ücret bir mihenk taşı ve siz bunu e bölgesel bazda belirlediğiniz zaman çok büyük bir kaosa neden oluyorsunuz. Defalarca gündeme gelmesine rağmen uygulamaya konulmamasının nedeni çok büyük bir sistem krizine yol açacak" şeklinde konuştu. 

Karakaş, kaosa neden olacak faktörlere dair şu sözlere yer verdi:

"Geçmiş dönemlerde de görüldü ki astarı yüzünden daha pahalıya geliyor. Neden? Tekrar altını çizeyim. Bizde asgari ücret sadece çalışanlara verilen bir parametre değildir. Sosyal Güvenlik Kurumunun bütün uygulamalarına bakın. Hastalandınız istirahat parası alıyorsunuz ya da İŞKURdan işsizlik maaşı alıyorsunuz. Kıdem tazminatınızın tabanı belirleniyor. Sosyal yardımlar. SGK idari para cezası kestiği zaman bunu baza alıyor ve dolayısıyla yani sayamayacağım kadar 100'den fazla parametre tamamen asgari ücrete endekslenmiş. Şimdi siz asgari ücreti değiştirdiğiniz zaman bu parametrelerin tamamını yerinden oynatmış oluyorsunuz. Bir kaos olur. Örneğin bir SGK müfettişi bölgesel bir asgari ücret olduğu zaman hangi asgari ücreti baz alıp da idari para cezası uygulayacak?"

BÖLGESEL ASGARİ ÜCRET FARKINI NE BELİRLEYECEK?

Şirketlerin muhasebe sistemlerinin 'bölgesel asgari ücret' modeli ile altüst olacağı uyarısında bulunan İsa Karakaş, "Şirketlerin maliyetlendirme sorunu da ortaya çıkacak. Şirketlerin kendi içerisinde muhasebe ve İK departmanında büyük kaoslara yol açması söz konusu" ifadelerini kullandı. 

"BÜYÜK GÖÇ DALGASINA YOL AÇAR" UYARISI

Asgari ücretin düşük olduğu bir ildeki çalışanların yüksek olan illere doğru yeni bir göç dalgası başlatacağını öne süren Karakaş, "Dolayısıyla asgari ücretin düşük belirlendiği illerde işverenler üretimi sürdürmekte zorlanacak. Usta bulamayacak. Yani kaliteli usta, kaliteli personel ne yapacak burada? Asgari ücretin yüksek olduğu illere doğru bir emek mobilitesi, işçi hareketliliği olacak. Burada daha büyük sorunlar olacak" açıklamasında bulundu.

Karakaş, göç hareketinin doğuracağı sorunların altını çizerek, "İşçilerin göç hareketleri ile birlikte biz kaş yapmaya çalışırken göz çıkarmış oluyoruz. Neden? Çünkü gittikleri yerlerde ne olacak? Orada da konut sorunu olacak. Başka sorunlar birçok sorunlara yol açmış olacak" dedi. 

İŞVERENLER VE ÇALIŞANLAR AÇISINDAN BU MODELİN AVANTAJI NE?

İhracatçı işverenlerin bölgesel asgari ücreti desteklediğini ama bazı işverenlerin ise desteklemediğini belirten Karakaş, "Yani burada aslında bir konsensus olmadığını söyleyebiliriz. Ve şu anda da hükümet bazında baktığımız zaman bölgesel asgari ücret ya da sektörel asgari ücretle ilgili somutlaşmış yeni bir çalışma, bir taslak olmadığını söyleyebiliriz" diye konuştu.

YÜRÜRLÜĞE GİRECEK Mİ?

Modelin hayata geçirilmesi durumunda faydadan çok zarar getireceğini vurgulayan İsa Karakaş, "Şu anda da ben kesinlikle yürürlüğe girmesini beklemiyorum. Yani çalışanların asıl sorunu bölgesel asgari ücret ya da sektörel asgari ücret değil. Şimdi asgari ücretle ilgili en önemli problemler nereden kaynaklanıyor diye bana soracak olursan asgari ücretin kanundaki tanıma uygun olarak belirlenmemiş olması" dedi.