Türkiye'nin ilaç sektöründe son 5 yılda büyük sıçrama

Rekabet Kurulunca yayımlanan İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu'ndan derlenen verilere göre, ilaç sektörü yüksek teknoloji kullanımı, yoğun AR-GE faaliyetleri ve önemli miktarda yatırım sermayesi gerektiren yapısıyla öne çıkıyor.

Teknolojik gelişmelerle birlikte sektörün faaliyet alanı da genişliyor. İlaç şirketleri hastalıkların tedavisine yönelik ürünlerin yanı sıra yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlayan ürünler üzerinde de çalışmalar yürütüyor.

Yeni ürünler geliştiren ve patent koruması bulunan referans ilaçları piyasaya sunarak AR-GE çalışmalarına ağırlık veren şirketler, referans ilaç firmaları olarak nitelendiriliyor.

AR-GE yatırımları rekabeti de destekliyor

Araştırma ve geliştirme yatırımlarının yükselmesi, kısa vadede yeni ilaçların pazara sunulmasını ve ürün çeşitliliğinin genişlemesini destekliyor. Uzun vadede ise söz konusu yatırımların referans ve eş değer ilaçlarda rekabet ortamının güçlenmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Rapordaki son verilere göre, dünya genelinde geçen yıl ilaç satışları açısından ilk 50 sırada bulunan şirketlerin ABD ilaç pazarındaki payı yüzde 88'e ulaştı. Aynı şirketlerin Türkiye pazarındaki payı ise yüzde 49 olarak hesaplandı.

Veriler, küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin Türkiye ilaç pazarında önemli bir ağırlığa sahip olduğunu, bununla birlikte yerli ve diğer uluslararası firmaların da güçlü konumlarını sürdürdüğünü ortaya koydu.

Küresel AR-GE harcaması 201,3 milyar dolara ulaştı

İlaç satışlarındaki büyümeye paralel olarak ürün geliştirmek için ayrılan kaynaklar da artıyor. Küresel ilaç sektörünün AR-GE faaliyetlerine yönelik harcamaları 2025'te önceki yıla göre yüzde 3 artarak 201,3 milyar dolara çıktı.

Ülkeler bazında bakıldığında ABD, 130,1 milyar dolarlık harcamayla küresel ilaç AR-GE yatırımlarında ilk sırada yer aldı.

Türkiye'de de ilaç sektörü yüksek katma değerli üretimi, nitelikli istihdam kapasitesi ve AR-GE ağırlıklı faaliyetleriyle dikkati çekiyor. 12. Kalkınma Planı kapsamında sektörde yerli üretim potansiyelinin geliştirilmesi, dışa bağımlılığın azaltılması ve yenilikçi ilaç geliştirme kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.

Türkiye ilaç pazarı 479 milyar liraya çıktı

Türkiye ilaç sektörünün toplam pazar büyüklüğünde de son yıllarda önemli bir artış yaşandı. 2020'de 56 milyar lira olan pazar büyüklüğü, geçen yıl itibarıyla 479 milyar liraya ulaştı.

Sektörün AR-GE harcamaları da 2020-2024 döneminde düzenli şekilde yükseldi. Araştırma ve geliştirme faaliyetleri için 2020'de 676,2 milyon lira harcanırken, bu rakam 2024'te yüzde 723 artışla 5,6 milyar liraya çıktı. Böylece ilaç sektörünün AR-GE harcamaları 5 yıllık dönemde 8,3 katına yükselmiş oldu.

Satılan her 10 kutu ilacın 9'u Türkiye'de üretildi

Sektörde AR-GE faaliyetlerinin yanı sıra üretim ve dış ticaret verileri de öne çıktı. Türkiye'de üretilen ilaçların toplam içindeki payı, 2020-2025 döneminde hem satış değeri hem de kutu sayısı açısından ithal ilaçların üzerinde seyretti.

Geçen yıl Türkiye'de imal edilen ilaçların toplam satış değeri içerisindeki payı yüzde 59,6 olurken, ithal ilaçların payı yüzde 40,4 olarak gerçekleşti.

Kutu sayısı bazında ise yerli üretimin ağırlığı daha belirgin oldu. Türkiye'de imal edilen ilaçların payı yüzde 90'a ulaşırken, ithal ilaçların toplam kutu satışlarındaki payı yüzde 10 seviyesinde kaldı.