Türkiye’deki emeklinin sefaleti derinleşiyor
Emeklilerimizin yaşam standardı Vietnam, Peru ve Endonezya’nın da çok gerisine düştü.
Emekli ve 65 yaş üstü için Türkiye geçinmenin en zor olduğu ülkelerden biri haline geldi. Türkiye’deki 16 milyonu aşkın emeklinin yüzde 67’si yani 10 emekliden 7’si sosyal yardım almadan geçinemiyor. Her 10 emekliden 6’sı ise yani yüzde 60’ı ikinci bir işte çalışmak zorunda kalıyor. 8 milyon civarında emekli ise kiracı. Ülkede ortalama 25 bin liraya çıkan kiraları karşılayamayan emekliler ise ya çocuklarının yanına sığınıyor ya da bir araya gelip ucuz otellerde, evlerde hayata tutunmaya çalışıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025’te Türkiye’de 65 yaş üstü nüfus 9.5 milyonu aşarken toplam nüfus içindeki payı ise bir yılda yüzde 10.6’dan yüzde 11.1’e yükseldi. Yaş ilerledikçe, geçim şartları da zorlaşan yaşlılar bakıma muhtaç hale geldi. Çalışma çağındaki birey başına düşen bağımlı yaşlı nüfus hızla artıyor. Türkiye’de 2025’da, çalışma çağındaki her 100 kişi artık 16.2 yaşlıya bakmak durumunda. Bu 2024’te 15.5 yaşlıya denk geliyordu.
SONDAN 3’ÜNCÜYÜZ
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan ‘Bir Bakışta Emeklilik’ raporunda, Türkiye’deki 65 yaş üzeri nüfusta harcanabilir gelir adaletsizliğinin “çok yüksek” olduğu vurgulanıyor.
Raporda incelenen 38 ülke içinde Türkiye en fazla eşitsizliğin olduğu 5’inci ülke. Türkiye bu alanda Meksika, Şili, Kosta Rika gibi ülkelerle yarışıyor. OECD Türkiye’de emekli maaşlarının asgari yaşam maliyetinin altında olduğunu ve enflasyonun yüksek olması nedeniyle artırılan emekli aylıklarının sonraki aylarda yetersiz kaldığı ifade ediliyor. ABD merkezli danışmanlık şirketi Mercer ve CFA Institute tarafından hazırlanan Küresel Emeklilik Endeksi de Türkiye’de emeklilerin yaşadığı sefaleti gözler önüne seriyor. Emeklilik gelir sistemini karşılaştıran endekste, 2019’da 37 ülke arasında sondan 3’üncü olan Türkiye, 2025’e gelindiğinde endekse daha fazla ülke eklenmiş olmasına rağmen 52 ülke arasında sondan 48 puanla 4’üncü oldu. Listede 55 puanla Peru Türkiye’nin 8 basamak, 51 puanla Endonezya Türkiye’nin 3 basamak üzerinde yer alıyor. Emeklilik endeksinde Türkiye’nin altında yer alan ülkeler ise Filipinler, Arjantin ve Hindistan. Emeklinin hayatını kolaylaştırmak için en yoksul yaşlılara yönelik emekli maaşının artırılması gerektiğine dikkat çekiliyor.
Nefes alamaz hale geldik
DİSK’e bağlı Emekli-Sen Başkanı Cengiz Yavuz’a göre, alınan maaşlara bakınca artık emeklilerin bu ülkede yaşama şansı yok, emekli nefes alamaz duruma geldi. Yavuz, “Yılbaşında en düşük emekli aylığını 20 bin liraya tamamlamak için 1.000 liralık ek zam yapıldı. Ama enflasyonla o para cebe girmeden 960 lirasını kaybettik. Emeklilerin çoğu kirada. Tek başlarına geçinmeleri, faturalarını ödemeleri mümkün değil. İmkanı olan çocuğunun evine sığınıyor. Doğal gazı açamayan emekliler ısınmak için hastane koridorlarına, AVM’lere sığınıyor. Emeklilerin yüzde 67si sosyal yardıma muhtaç” dedi.
