Kuryeler, adil bir ücret sistemi için mücadele veriyor

Yemeksepeti’ne çalışan motokoryeler çalışma koşulları ve ücret politikalarına ilişkin taleplerinin karşılanmaması nedeniyle dün kontak kapatarak üç gün sürecek iş bırakma eylemlerine başladı. İşçi olarak tanımlanmayıp “esnaf kurye” modeliyle çalışan ve maliyetleri üstlenen emekçiler, adil ücret sistemi, güvenceli ve güvenli çalışma koşulları için mücadele yürütüyor.

Yemeksepeti yeni yıl için saatlik kazançlarda ortalama yüzde 31– 32 artış, mesafe ücretlerinde yüzde 52 ila yüzde 62 zam ve haftalık 13 bin 200 TL’ye varan bonus açıkladı. Ayrıca 2026 için haftalık ortalama 30 bin TL kazanç iddiasında bulundu. Ancak 1500 Yemeksepeti kuryesi üyesi olan Motorlu Kurye İşçileri Derneği, listenin algı oyunu olduğunu belirttiği açıklamasında şunlara dikkat çekti:

“Belirtilen artış, fiyat kategorilerinin ortalamasını yansıtıyor ama gerçekte, örneğin haftada 200 paket teslim eden birinin 2025’teki kazancı bonus dahil 24 bin 62 TL iken bu yıl 30 bin olacak. Aradaki fark yüzde 24.6. Bu, enflasyon ve artan işletme giderleri karşısında kuryeyi daha da yoksullaştırmak demektir. 2025’te haftada 200 paket için 4 bin TL olan bonus, 2026’da 5 bin 250 TL’ye çıkarılmış. Artış yüzde 31 olsa da bu rakam ancak kurye canını dişine takıp paket sayısına ulaşırsa geçerli.”

Karşılaştırmalı tabloya göre 2025’te 300–339 paket için 7 bin TL, 340–379 paket için 8 bin TL, 380– 419 paket için 9 bin TL ve 420 paket üzeri için 10 bin TL bonus verilirken 2026’da bu aralıkların tamamen kaldırıldığı, yalnızca 400 paket üzeri için 13 bin 200 TL’lik yeni bir bonus tanımlandığı görülüyor. Dernek, “Bonusların alt baremleri kuryeyi korumuyor, aksine en üst baremlere ulaşmak için insanlık dışı bir çalışma temposu dayatıyor. Bu, trafik güvenliğini hiçe sayan, yollarda ölüme davetiye çıkaran bir hız baskısıdır” ifadelerini paylaştı. Dernek yöneticisi Seyhun Kavut, kuryelerin çok kazandığına ilişkin yanlış bir algı olduğunu söyleyerek “Bağ-Kur primini, vergi borçlarını ödeyemeyen kuryeler günde 14 saat çalışmalarına rağmen açlık sınırı altında kazanç elde etmekte” dedi. Şirketin eylemi kırmak için saha yöneticilerine kuryeleri tek tek arama talimatı verdiğini söyleyen Kavut, “Normalde telefonlarımıza dönmeyen yöneticiler bir anda halimizi hatırımızı sormaya başladı. Ancak çalışmayı reddeden kuryeler bu kez işten atılmakla tehdit edildi” dedi.

Esnaf kurye modeli sendikal örgütlenmeyi de imkânsız kılıyor. Pandemi döneminde örgütlenme çalışması yürüten Nakliyat İş Sendikası Başkanı Ali Rıza Küçükosmanoğlu şu ifadelerle tepkisini paylaştı:

“Bu model kârlılığı artırmak için iş hukuku kazanımlarını ortadan kaldırıyor. ‘Siz bizim iş ortağımızsınız’ denerek sanki eşit bir ilişki varmış gibi sunuluyor. İş kanununa göre, ana iş taşerona ya da alt işverene verilemez; verilirse çalışanlar asıl işçi sayılır ve özlük haklarından yararlanır. Kuryeler işçi sayılmalı.”

Elif Özge YALÇIN