KİT’lerin toplam borcu 13 kat arttı

Kamu yararına üretim yapmak ve stratejik alanlarda ülkenin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT), AKP döneminde siyasi kadrolaşmanın adresi olurken ağır borç yükünün de altına sürüklendi.

22 KİT’in toplam borçları 1,6 trilyon liraya dayanırken Hazine'nin görev zararı yükü de 594 milyar lirayı aştı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın raporuna göre, aralarında BOTAŞ, EÜAŞ, ÇAYKUR ve Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) de bulunduğu 22 KİT'in toplam borcu, bu yılın ilk çeyreği sonunda 1 trilyon 585,7 milyar liraya ulaştı. 2025 yılsonundaki 1 trilyon 456 milyar liralık borç, yalnızca üç ayda 129,5 milyar lira arttı.

Özellikle 2020 sonrasında hızla artan borçlanma, sistematik kamu zararına dönüştü. 2020’de 124,8 milyar lira olan borç, yaklaşık 13 kat artışla bugünkü seviyeye ulaştı.

Kuruluşların 1 trilyon 238,8 milyar liralık iç borçlarının 629,6 milyar lirasını resmi dairelere, 264,4 milyar lirasını ticari bankalara, 167,5 milyar lirasını ise kamu işletmelerine olan borçlar oluşturdu. KİT’lerin 2020’de 31 milyar 657 milyon lira olan dış borçları ise 11 kat artarak 346 milyar 913,8 milyon liraya çıktı. Bu dış borçların 244 milyar 515 milyon lirasını Hazine garantili borçlar oluşturdu.

Bakanlığın raporu, enflasyonu gölgeleme görevlerinden kaynaklanan görev zararının faturasını da ortaya koydu. Bakanlığın raporuna göre 2026 yılı Ocak-Mart döneminde kamu bütçesinden KİT'lerin görev zararları için 82,9 milyar lira ödeme ve mahsup gerçekleştirildi. İlk üç ayda 56,6 milyar lira yeni görev zararı oluştu. Böylece dönem sonunda Hazine'nin KİT'lere ilişkin görev zararı yükü toplam 594,2 milyar lira oldu.

İktidarın politikalarıyla mali dengeleri bozulan kuruluşlar arasında en büyük görev zararı yükü yine BOTAŞ'ta kaldı. Toplam görev zararının 525,4 milyar lirası BOTAŞ’tan, 58,4 milyar lirası EÜAŞ'tan, 10 milyar lirası TMO'dan ve 360 milyon lirası da TKİ'den geldi.

Havva GÜMÜŞKAYA / Birgün