KİT’ler kredi batağında
Beş yılda YHT bilet fiyatları yüzde 1314 artarken, kurumun kamuya olan borcu da yüzde 33.5 büyüdü. Ankara-İstanbul hattında bilet fiyatı 990 TL’ye çıkarken, milyarlık borç yükü azalmadı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, ağustos ayı hazine alacak stoku verilerini açıkladı. Kamunun Hazine’ye olan toplam borcu, 246 milyar 225 milyon TL oldu. Kamuya borcu en yüksek olan kurum, 218 milyar 151 milyon TL ile Türkiye Varlık Fonu (TVF) olarak kayıtlara geçti. Belediyelerin borcu ise 10 milyar 269 milyon TL’ye dayandı. 2 milyar 69 milyon TL ile Ankara Büyükşehir Belediyesi en borçlu belediye oldu.
KİT’LER KREDİ BATAĞINDA
Öte yandan, Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) kamuya olan borcu ise yine 6 milyar TL’yi aştı. TCDD’nin Hazine’ye olan borcu 6 milyar 87 milyon TL olarak kayıtlara geçti. Böylece, TCDD borçlu KİT’ler arasında zirveyi yine kimseye kaptırmadı. KİT borçları içinde TCDD’nin borç payı yüzde 99.6 oldu. Batık TCDD’yi, 21 milyon 587 bin TL borç ile Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) takip etti. Finansal kuruluşlarda kamuya en çok borcu olan banka 9 milyar 691 milyon TL ile Kalkınma ve Yatırım Bankası oldu. Bu bankayı, 1 milyar 34 milyon TL borç ile Halkbank izledi.
MİLYARLIK İHALELER
En borçlu KİT’ler arasında zirveyi uzun süredir koruyan TCDD, kamuoyunda ihaleleri, hizmetleri ve projeleri ile en çok tartışılan KİT’lerden biri olmayı sürdürüyor. TCDD, 2024 yılının sonlarında Kırıkkale Delice-Çorum YHT hattı ihalesinin “adrese teslim” yapılmasıyla eleştirilere konu olmuştu. Tartışmalı ihale, 75.2 milyar TL bedelle Yapı Merkezi -YSE Yapı (Çelikler Holding) iş ortaklığına verilmişti. YENİ Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, devletin bu ihalede 46 milyar TL zarar ettiğini tespit etmişti. Öte yandan, TCCD’nin 13 yıldır bitirmediği Ankara-İzmir YHT hattı projesi de kamuoyunda tepki çekmeye devam ediyor.
5 yılda yüzde 1314 artış
Birkaç yıl öncesine kadar uygun fiyata şehirlerarası ulaşım sağlayan TCDD, YHT biletlerine sık sık zam yapmasıyla kamuoyunda tepki çekmeye devam ediyor. Geçen hafta yapılan son zam ile Ankara-İstanbul güzergahı 930 TL’den 990 TL’ye, Ankara-Eskişehir güzergahı 480 TL’den 511 TL’ye çıktı. Böylece 2021 yılında Ankara-İstanbul arası 70 TL olan bilet fiyatı beş yıl içinde yüzde bin 314 arttı. Borçlarını bir türlü ödemeyen TCDD, borcunun faturasını biletlere zam yaparak halka kesmeye devam ediyor. TCDD’nin kamuya olan borcu beş yılda yüzde 33.5 artış gösterdi.
