İşsizlik oranlarındaki düşüş sadece kâğıt üzerinde!

İşsizlik oranlarında kâğıt üzerinde süren düşüş, 2025’in son çeyreğinde de devam etti. TÜİK’in Ekim, Kasım, Aralık dönemini içeren yılın son çeyreğine ilişkin işgücü istatistikleri yayımladı. Buna göre manşet işsizlik oranı yüzde 8,2 seviyesinde gerçekleşti. Ancak geçinemeyen emekliler, ne eğitimde ne istihdamda olan gençler ve iş bulma umudunu yitirenlerin sayısı milyonlar ile ifade ediliyor. İşsizlik giderek daha büyük toplumsal bir sorun haline gelirken ekonomik tablo da karanlık bir hal alıyor.

TÜİK’in dar tanımlamasıyla iş aramak için son dört hafta içinde aktif iş arama kanallarından en az birini kullanan ve 2 hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olan işsizlerin sayısı 2 milyon 913 bin kişi oldu.

Ancak manşet işsizlik, işsiz sayılmayan iş bulma ümidini kaybedenler, iş aramadığı halde çalışma isteğini belirtenler, tam zamanlı çalışmak isteyenlerle değişiyor. Böyle olunca gerçek işsizlik oranı yüzde 29’a, işsiz sayısı ise 11 milyon 834 bin kişiye ulaşıyor.

FİİLİ EMEKLİLİK AZALIYOR

İşgücü istatistiklerinin detayları, geçinemeyen emeklilerin sayısının her geçen gün arttığını ortaya koydu. Açlık sınırının altında kalan aylıklarla yaşamaya çalışan fiili emeklilik hayatı yaşayanların sayısı giderek azalıyor. İşgücüne dahil olamayan nüfus içerisinde yer alan emekliler ya bir işte çalışıyor ya da iş aramaya koyuluyor. Böylece 2024 yılında 4 milyon 124 bin kişi olan fiili emekli sayısı, 2025’te 3 milyon 821 bin kişiye geriledi. İş gücüne dahil olmayanlar içerisinde emekli olduğunu beyan edenlerin oranı yüzde 13,6’dan yüzde 12,3’e düştü.

ÜMİTSİZ ÜNİVERSİTE MEZUNLARI

İşsiz sayılmayanlar içerisinde en dramatik kesimi oluşturan iş bulma ümidini yitirenlerin sayısı ise 6 milyon 616 kişiye ulaştı. Ümitsizlerin yaş dağılımı ise işsizliğin gençlerin yaşamlarını dört bir yandan kuşattığını ortaya koydu. 20-29 yaş aralığında 593 bin gencin iş bulma ümidi kalmadı. Bu gençler, ümitsiz işsizlerin yüzde 23’ünü oluşturuyor. Ümitsiz işsizlerin eğitim durumu ise üniversite mezunlarının giderek daha fazla çalışmaktan ümidini kestiğini gösterdi. Ümitsiz 100 işsizden 20’sinin yüksek öğretim mezunu olduğu belirlendi. 2024 yılında 100 ümitsiz işsizin 18’i üniversite mezunlarından oluşuyordu.

6 MİLYON 519 KİŞİ EV GENCİ

TÜİK’in çeyreklik işgücü verilerinde en dikkati çeken kesim ise ne eğitimde ne istihdamda yer alanlar oldu. "Ev genci" olarak da ifade edilen ne eğitimde ne istihdamda olan gençler en verimli ve üretken dönemlerinde eve kapanıyor. 11 milyon 456 bin kişi olan 15-24 yaş grubundaki nüfusta ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin oranı yüzde 22,4 oldu. Yaş aralığı 15-29’a çıkarıldığında 17 milyon 897 bin kişilik nüfusun 25,6’sı, 15-34 yaş aralığında ise 24 milyon 61 bin kişilik nüfusun yüzde 27,1’i ne eğitimde ne istihdamda yer alıyor. Başka bir ifadeyle 15-34 yaş grubundaki 6 milyon 519 bin kişi ne eğitim görüyor ne de çalışıyor. Daha da çarpıcı tablo ise bu yaş grubundaki kadınlarda görülüyor. 15-34 yaş grubundaki 11 milyon 835 bin genç kadın "Ev genci" konumunda yer alıyor.

149 BİN KİŞİ İLK KEZ İŞ ARIYOR, SANAYİ İŞSİZİ ARTTI

TÜİK’in işsizlik verilerine göre 2 milyon 917 kişi işsiz. Bu kişilerin 149 bini ilk kez işgücü piyasasına girerken daha önce çalıştığı sektöre göre işsizlerin 1 milyon 607 bini hizmetler, 630 bini ise sanayide çalışıyordu. Önceki yıl işsizlerin yüzde 17,7’si en son sanayi sektöründe çalışırken 2025’te bu oran yüzde 21,6’ya yükseldi. 2024’ün son çeyreğinde 6 milyon 833 bin kişi olan sanayi istihdamı 2025’in son çeyreğinde 6 milyon 534 bine geriledi. Bu dönemde sanayi istihdamı 299 bin kişi azaldı.

KADINLAR İŞGÜCÜNDEN DIŞLANIYOR

TÜİK verileri, kadın işsizliğinin yüzde 11,1’e gerilediğini gösterdi. Verilerin detayları ise işgücü piyasasında kadınların dezavantajlı olmaya devam ettiğini ortaya koydu. 2025’in son çeyreğinde kadınlarda gerçek işsizlik oranı yüzde 38,7 oldu. 2025’in son çeyreğinde işgücüne dahil olmayan kadınların sayısı 21 milyon 548 bin kişi oldu. İş arama sürelerinde ise kadınlar erkeklerden daha daha uzun süre iş arıyor. 2024’te işsizlerin yüzde 17,9’u bir yıldan uzun süredir iş ararken 2025’te bu oran yüzde 18,4’e çıktı. Erkeklerin yüzde 14,5’i, kadınların ise yüzde 22,9’u bir yıldan uzun süredir işsiz.

Havva GÜMÜŞKAYA / Birgün