Ev alabilmek için 12.6 yıl çalışmalıyız
Yüksek konut fiyatları nedeniyle vatandaşın ev sahibi olması imkansız hale geldi. Türkiye’de konut sahipliği AB ortalamasının 12 puan altına düştü.
Türkiye’de barınma en büyük sorun haline geldi. Yüksek kiralarla boğuşan vatandaşın ev alması ise hayal.
Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı’nın (UN-Habitat) Dünya Kentler Raporu’na göre, Türkiye’de ortalama fiyatlı bir konut satın alabilmek için bir hanenin 12.6 yıllık gelirini biriktirmesi gerekiyor. Bu oran, dünya ortalaması olan 11.2 yılın üzerinde ve Türkiye’yi 183 ülke arasında 134’üncü sıraya yerleşti. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirliklerinde 3 yıllık hane geliri ile ev alınabiliyorken, Avrupa’da Belçika 6.5 yıl ve Danimarka 6.6 yıl ile konuta en erişilebilir piyasalar arasında yer aldı. Almanya’da ev alabilmek için 10.7 yıllık, Avusturya’da 10.3 yıllık gelire ihtiyaç var.
Türkiye’de oturduğu evin sahibi olanların oranı 2020’de yüzde 57.8 iken dört yıl üst üste düşerek 2024’te yüzde 56.1’e geriledi. Aynı yıl AB’de ev sahipliği ortalaması yüzde 68.4 oldu. Türkiye böylece AB ortalamasının 12.3 puan altında kaldı.
KONUTA FAHİŞ ZAM
Türkiye İastatistik Kurumu verilerine göre, yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri 2020’de 69 bin 349 TL iken 2025’te 662 bin 414 TL’ye çıktı. Ancak aynı dönemde konut fiyatlarında da olağanüstü yükseliş yaşandı. Merkez Bankası verilerine göre, özellikle 2022’de Türkiye genelinde yıllık konut fiyat artışı yüzde 167.8’e, İstanbul’da yüzde 174.2’ye kadar çıktı. Türkiye’de 2020’de 3 bin 577 TL olan yıllık ortalama konut metrekare fiyatı, 2026’da 48 bin liraya dayandı. Böylece metrekare fiyatı beş yılda 12 katına çıktı.
100 metrekarelik bir konutun gösterge değeri de yaklaşık 358 bin TL’den 4.8 milyon TL’ye yükseldi.
Türkiye’de düşük gelir, daha dar ve kalabalık evlerde yaşamak anlamına geliyor. Research İstanbul’un analizine göre, hanelerin yüzde 24’ü aşırı kalabalık koşullarda yaşıyor. Bu oran en düşük gelirli yüzde 20’de yüzde 40’a, düşük gelirli çocuklarda ise yüzde 74’e ulaşıyor.
Gelir 100 bin TL’yi aşmamalı
Konut fiyatlarının gelirlerden kopması iktidarı kiralık sosyal konut modeline yöneltti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum “Sosyal Konut Tahsisi Projesi kapsamında, İstanbul’da Ekim 2026’da ilk etapta 1.071 konutun teslimi yapılacak. Toplamda 15 bin konut kiralanacak. Projeden faydalanmak için aylık ortalama hane halkı net gelirinin 100 bin lira üst sınırını aşmaması gerekiyor. Üzerinde konut tapusu olanlar başvuru yapamayacak. Konut teslim edildikten sonra 12 ay süreyle kira artışı olmayacak. Bir yıllık sürenin sona ermesini takip eden ilk ocak ayında, TÜFE oranında artış yapılacak” diye konuştu.
