En düşük emekli aylığında üç formül

Sene sonu yaklaştıkça en düşük emekli aylığında yeni bir iyileştirme yapılmasına yönelik beklentiler artarken, çalışmalarda üç farklı formül öne çıkıyor. Emeklinin alım gücünü artırmaya yönelik seçenekler arasında en düşük aylığın asgari ücretle ilişkilendirilmesi, belirli bir tutarda seyyanen artış yapılması ve kök aylık sisteminin yeniden ele alınmasına yönelik seçenekler masada bulunuyor. İlk formül, en düşük emekli aylığı ile net asgari ücret arasında doğrudan bir bağlantı kurulması. Buna göre en düşük aylığın net asgari ücretin belirli bir oranına bağlanması veya belirli bir seviyenin altına düşmemesi sağlanacak. Bu formülde taban emekli aylığı çalışanların asgari gelir seviyesine göre belirlenecek ve ilerleyen dönemlerde kendiliğinden güncellenecek. Böylece her altı ayda bir Meclis'ten en düşük emekli aylığına ilişkin yasal düzenleme çıkarılması uygulaması da son bulacak.

İLAVE ÖDEME GÜNDEMDE

İkinci formül ise enflasyon artışından bağımsız olarak en düşük seviyeden emekli aylığı alan 5 milyondan 100 binden fazla vatandaşa ilave ödeme yapılması. Seyyanen zam veya refah payı şeklinde uygulanabilecek modelde, özellikle en düşük aylık grubundaki emeklilerin gelirinin doğrudan artırılması hedefleniyor. Bu yöntemle, taban seviyeden emekli aylığı alan gelir grubuna daha yüksek oranda fayda sağlanacak. Üçüncü ve daha kapsamlı seçenek ise kök aylıkların yeniden ele alınması. Özellikle 2000 sonrası emekliler açısından aylık bağlama oranları ve prim kazançları üzerinden oluşan kök aylıkların yeniden değerlendirilmesi gündemde. Bu formülün hayata geçirilmesi halinde yalnızca Hazine desteğiyle taban aylığın yükseltilmesi yerine, emeklinin esas aylığının artırılması söz konusu olacak.

MAAŞLAR ARASINDAKİ MAKAS DARALTILACAK

Kök aylık düzenlemesinin temel hedeflerinden biri de farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki aylık farklarının azaltılması olacak. Mevcut sistemde kök aylığı düşük olduğu için yapılan genel zamdan sınırlı ölçüde yararlanan emekliler bulunuyor. Bu formülde yalnızca "en düşük emekli aylığı" yükseltilmeyecek aylıkların hangi kriterlere göre oluştuğu da yeniden değerlendirileceği için 2000 sonrasında emekli olan milyonlarca kişinin aylıkları yeniden hesaplanacak.

ÜÇ FORMÜL BİRLİKTE UYGULANABİLİR

Çalışmalarda üç formülün birbirinin alternatifi olarak değerlendirilmesinin yanı sıra, farklı unsurlarının birlikte uygulanması da seçenekler arasında bulunuyor. Kısa vadede seyyanen destek veya refah payı ile düşük aylıklılara nefes aldırılması, orta vadede ise kök aylık sisteminin yeniden düzenlenmesi formülü öne çıkıyor. Asgari ücretle kurulacak bağlantının ise en düşük emekli aylığı için kalıcı bir artış kriteri oluşturması hedefleniyor.

Uğur DUYAN