Emeklinin aylığı mutfağa yetmiyor
En düşük emekli aylığının alım gücü 20 yılda pula dödü. 2006’da bir emekli, 47 üründen oluşan alışveriş sepetini aylığının yarısıyla doldururken, bugün aynı sepetin dörtte üçünü ancak alabiliyor.
En düşük emekli aylığı yüzde 17.56 zamla 20 bin TL’den 23 bin 552 TL’ye yükseltildi. Ancak yapılan zam, emeklilerin beklentilerini karşılamaktan çok uzak kaldı. 20 yıl önce asgari ücretten fazla maaş alan emekliler, bugün mutfak masraflarını karşılayamaz hale geldi. Zamdan sonra en düşük emekli aylığı, açlık sınırının 13 bin 388 TL, yoksulluk sınırının ise 96 bin 773 TL altında kaldı. Emekliler, 23 bin 552 lira ile hem kirayı ödemeye hem de mutfak masraflarını karşılamaya çabalıyor.
SEPET 17.390 TL’YE ÇIKTI
Özellikle en düşük emekli aylığı ile temel gıda fiyatları arasındaki fark son 20 yılda dikkat çekici biçimde açıldı. 2006 yılında asgari ücret 380 TL, en düşük emekli aylığı ise 470 TL seviyesindeydi. O dönemde en düşük emekli aylığı, asgari ücretin yüzde 24 üzerinde bulunuyordu. Aynı dönemde süt ürünlerinden ete, meyveden sebzeye kadar 47 temel gıda ürününden oluşan alışveriş sepetinin maliyeti 229 TL idi. Bir emekli, aylığının yaklaşık yüzde 49’unu gıda harcamasına ayırırken, kalan 240 TL ile kira ve diğer ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyordu.
Aradan geçen 20 yılda tablo tamamen değişti. 2026 yılında asgari ücret 28 bin 75 TL’ye, en düşük emekli aylığı ise 23 bin 552 TL’ye yükseldi. Böylece en düşük emekli aylığı, asgari ücretin yalnızca yüzde 84’ü seviyesinde kaldı. Bu süreçte temel ihtiyaç fiyatlarındaki artış, emekli gelirlerindeki artışı geride bıraktı. 2006 yılında 229 TL olan 47 kalemlik gıda sepetinin maliyeti, 2026 yılında 17 bin 390 TL’ye ulaştı.
Bu tutar, en düşük emekli aylığının yaklaşık yüzde 74’üne denk geliyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan 24.179 TL’lik ortalama kira bedeli de dikkate alındığında, emeklinin maaşıyla kirayı ödeyip, gıda alışverişine 17 bin 390 lira ayırması imkansız hale geldi.
20 YILDA FİYATLAR UÇTU
TÜİK’in madde sepetteki ürünler baz alınarak yapılan hesaplamaya göre; 2006-2026 döneminde 47 temel gıda ürününden oluşan alışveriş sepetinin maliyeti 17.161 TL artarak yüzde 7.494 yükseldi. En yüksek fiyat artışı yüzde 20.448 ile kırmızı turpta yaşandı. Antep fıstığının kilogram fiyatı yüzde 16.438, havucun fiyatı ise yüzde 16.433 arttı. Kuru üzüm yüzde 10.049, bal yüzde 9.565, kuzu eti yüzde 8.854, tereyağı yüzde 8.713, kahve yüzde 8.045, ceviz yüzde 7.079 ve fındık yüzde 4.695 ile fiyatı en çok zamlanan 10 ürün içinde yer aldı.
