2025’te 305 milyar TL’lik ihalesiz alım yapıldı

2025 yılına yönelik Kamu Alımları Raporu, “İktidar, kamu ihalelerini rant aktarma aracı olarak kullanılıyor” iddialarının haklılığını bir kez daha gözler önüne serdi. AK Parti’nin kamu kaynaklarına yönelik tutumunun belgesi niteliğindeki rapora göre, ihale gerçekleştirilmeksizin kamu adına yapılan doğrudan temin alımlarında çarpıcı artış yaşandı.

2025 yılında 2 trilyon 448 milyar 49 milyon 642 bin TL’lik kamu alımı yapıldı. 2025 yılında kamu adına ihale ile yapılan harcamalar, 2024 yılındaki harcamaya göre yüzde 41 oranında arttı.

Toplam 2,4 trilyon TL’lik kamu alımları harcamasının yüzde 71’i, yapım işleri kapsamında yapılan harcamalardan oluştu. Kamunun hizmet alımı adı altında gerçekleştirdiği harcamaların toplam harcama içindeki payı ise yüzde 16 olarak kaydedildi. Mal alımları kapsamındaki harcamaların toplam harcama içindeki oranı da yüzde 12 olarak kayıtlara geçti.

DOĞRUDAN CEBE

Kamu alımlarına yönelik rapor, ihalesiz gerçekleştirilen alımlardaki çarpıcı artışı da açığa çıkardı. AK Parti hükümetleri döneminde ölçüsüzce kullanılan doğrudan temin yoluyla 2025 yılında yapılan alımların tutarının, 2024 yılına oranla yüzde 22 arttığı tespit edildi. 2024 yılında 250 milyar 385 milyon 592 bin TL olan ihale gerçekleştirilmeksizin, doğrudan teminle yapılan alımların toplam tutarının, 2025 yılında 305 milyar 60 milyon 706 bin TL’ye fırladığı belirtildi.

Doğrudan teminle yapılan 305 milyar 60 milyon 706 bin TL’lik alımın türlerine göre dağılımı şöyle sıralandı:

• Mal alımı: 184 milyar 604 milyon 586 bin TL
   
• Hizmet alımı: 108 milyar 42 milyon 169 bin TL
   
• Yapım işi: 12 milyar 145 milyon 34 bin TL

SERMAYEYE İSTİSNA

Doğrudan teminle yapılan alımlardaki artışın yanı sıra 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan, “İstisna” kapsamında yapılan ihalelerin tutarında da artış görüldü. 2024 yılında 436 milyar 192 milyon 75 bin TL’lik alımı istisna kapsamında gerçekleştiren kamu, 2025 yılında ise İhale Kanunu’na tabi olmadan toplam 477 milyar 15 milyon 464 bin TL’lik alıma imza attı.

HALKIN PARASIYLA PAZARLIK

Kamu ihalelerinde rekabeti azalttığı ve “İhalelerden istenmeyeni eleme aracı olarak kullanıldığı” gerekçesiyle eleştirilen Pazarlık yönteminin ağırlığı da dikkati çekti. 2025 yılında Pazarlık yöntemli ihalelerin bütün ihale türleri içindeki oranının yüzde 30 olduğu bildirildi.

Kamu adına Pazarlık yöntemiyle 2025 yılında 911 milyar 323 milyon 359 bin TL’lik alım yapıldığı öğrenildi. Pazarlık yöntemli ihalelerin türlerine göre dağılımı ve alım tutarları ise rapora şöyle yansıdı:

• Mal alımı: 24 milyar 110 milyon 686 bin TL
   
• Hizmet alımı: 60 milyar 246 milyon 692 bin TL
   
• Yapım işi: 826 milyar 965 milyon 981 bin TL

Mustafa Bildircin / Birgün