Zazaca için müstakil müfredat hazırlandı

Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi kapsamında okutulan Zazaca için önemli bir değişikliğe gidildi. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanan yeni “Ortaokul Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi (Zazaca) Öğretim Programı” ile Zazaca için başlı başına bir müfredat oluşturuldu. MEB tarafından hazırlanan programın kapağında da Zazaca doğrudan ayrı bir öğretim programı olarak yer alıyor.

Bu değişiklik, Zazacanın MEB’in öğretim programları içindeki konumunda önemli bir ayrışmaya işaret ediyor.

DAHA ÖNCE KURMANCCA İLE ORTAK PROGRAMDAYDI

MEB’in önceki öğretim programında Kurmancca ve Zazaca, Kürtçenin iki lehçesi olarak aynı program içerisinde ele alınıyordu.

Bakanlığın önceki programında açık biçimde, “Program, Kürtçenin (Kurmancca ve Zazaca) öğretimine yönelik olarak hazırlanmış ortak bir içeriğe sahiptir” ifadesi kullanılıyordu.

Yeni programda ise Kurmancca ile ortak yapı kaldırılarak yalnızca Zazacaya özgü öğretim hedefleri, kelime dağarcığı, dil bilgisi, temalar ve öğrenme çıktıları oluşturuldu.

Bu nedenle değişiklik, eğitim sistemi açısından Zazacanın ayrı bir öğretim programı ve müfredat altında ele alınması anlamına geliyor.

AKADEMİSYENLER VE ZAZACA ÖĞRETMENLERİ HAZIRLADI

Programın hazırlık çalışmaları 2026 yılının başında başladı. Bingöl Üniversitesi, Munzur Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nden akademisyenlerle Bingöl İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde görev yapan Zazaca öğretmenlerinden oluşan komisyon, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda yeni öğretim programını hazırladı.

Yaklaşık 200 sayfalık çalışma Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’na sunuldu ve resmi işlemlerin tamamlanmasının ardından yeni program onaylandı.

Hazırlanan program yalnızca genel bir çerçeve çizmiyor; 5’inci sınıftan 8’inci sınıfa kadar her sınıf için ayrı tema, öğrenme çıktısı ve ders içeriği belirliyor. Programın içindekiler bölümünde 5’inci sınıf müfredatı 25’inci, 6’ncı sınıf 69’uncu, 7’nci sınıf 113’üncü ve 8’inci sınıf 157’nci sayfadan itibaren ayrı ayrı düzenleniyor.

HEDEF: ÖĞRENCİLER ZAZACAYLA GÜNLÜK İLETİŞİM KURABİLSİN

Yeni müfredatın temel amacı, öğrencilerin Zazacayı yalnızca gramer düzeyinde öğrenmesi değil, günlük yaşamda kullanabilmesi olarak tanımlandı.

Programda öğrencilerin; dinleme ve anlama, okuma, konuşma ve yazma becerilerini geliştirmeleri, Zazaca günlük iletişim kurabilmeleri ve dilin taşıdığı kültürel mirası tanımaları hedefleniyor.

MEB programında nihai hedef, öğrencilerin “Zazacayı doğal ve günlük yaşamla ilişkili ortamlarda kullanabilmeleri” ve Zazacayla bağlantılı kültürel miras konusunda bilgi ve farkındalık kazanmaları olarak ifade edildi.

5 VE 6’NCI SINIF A1.1, 7 VE 8’İNCİ SINIF A1.2

Yeni Zazaca müfredatı, Avrupa Ortak Başvuru Metni’ndeki dil seviyeleriyle de uyumlandırıldı.

Buna göre; 5 ve 6’ncı sınıflar A1.1, 7 ve 8’inci sınıflar ise A1.2 seviyesinde eğitim görecek.

Program dinleme, okuma, konuşma ve yazma olmak üzere dört temel dil becerisinin yanı sıra dil bilgisi, sözcük bilgisi ve sesletim becerilerini de bütüncül bir model içerisinde ele alıyor.

HER SINIFTA DÖRT ANA TEMA

Zazaca dersi haftada bir veya iki ders saati dikkate alınarak tasarlandı.

Her sınıf düzeyinde bir eğitim öğretim yılı boyunca dört ana tema işlenecek. MEB, tema sayısının sınırlı tutulmasının, öğrencilerin konuları yüzeysel değil daha derin biçimde öğrenebilmesini ve Zazaca kelime dağarcığını geliştirmesini amaçladığını belirtiyor.

Örneğin 5’inci sınıf programının ilk teması “Okulum”. Bu tema altında alfabe ve tanışma, sayılar ve sınıf gibi günlük yaşamla bağlantılı konular bulunuyor.

ZAZACA DERS KİTAPLARI BAŞTAN YAZILACAK

Yeni müfredatla birlikte mevcut Zazaca ders kitaplarının da yenilenmesi gerekiyor.

Programda 5, 6, 7 ve 8’inci sınıflar için ders kitabı, çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabı ayrı ayrı tanımlandı.

Yeni müfredata uygun kitapların hazırlanmasının ardından Talim ve Terbiye Kurulu onay sürecinden geçirilerek öğrencilerin kullanımına sunulması bekleniyor.

DERS SEÇİMİ VE ÖĞRETMEN ALIMLARINDA DA AYRI BRANŞ

Yeni programla birlikte uygulamada da bazı değişiklikler gündeme gelecek.

Edinilen bilgilere göre Zazacanın MEB sisteminde müstakil öğretim programına kavuşmasıyla birlikte; MEB’in ders seçim modüllerinde Zazaca ayrı olarak gösterilecek, öğretmen alımlarında Zazaca ayrı bir branş olarak düzenlenecek, Zazaca öğretmenliği için yapılacak alımlarda Zaza Dili ve Edebiyatı bölümü mezunlarının esas alınması planlanacak.

Cansu Derebeyoğlu Asil / Karar