Yargıtay 10. Ceza Dairesi, önleme araması kararlarında aramanın yapılacağı yer, zaman, sebep, konu ve kapsamın açıkça belirtilmesi gerektiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, soyut şekilde 'polis sorumluluk bölgesinin' tamamını ilgilendiren önleme arama kararı verilemeyeceğini ve bu şekilde elde edilen delillerin hukuka aykırı olması nedeniyle hükme esas alınamayacağını karara bağladı.
Polis sorumluluk bölgesinde yapılan bir uygulamada 'uyuşturucu madde ticareti yapmak' iddiasıyla gözaltına alınan 2 kişi, Ağır Ceza Mahkemesi tarafından mahkum edildi. Sanık avukatlarının temyizi üzerine Yargıtay 10. Ceza Dairesi, önleme aramasının kapsamına dikkat çekerek kararı bozdu. Yeniden yargılama yapan Ağır Ceza Mahkemesi sanıkların beraatine hükmetti. Cumhuriyet savcısının beraat kararını temyiz etmesi üzerine dosyayı tekrar inceleyen Daire, savcının temyiz sebeplerini reddederek beraat hükmünü oy birliğiyle onadı.
Belirli suçlarla sınırlı önleme araması kararları
Yargıtay 10. Ceza Dairesi'nin 2023 yılında verdiği bir başka kararda ise önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlı tutulup tutulmadığı hususuna dikkat çekildi. Karara göre, önleme araması belirli suçlarla sınırlıysa elde edilen deliller belirtilen suçlar dışında delil olarak kullanılamıyor. Bu kapsamda, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda öngörülen suçların önlenmesi amacıyla verilen kararla elde edilen uyuşturucu maddelerin, 'uyuşturucu madde ticareti suçu' açısından delil vasfı taşımadığı belirtildi.
Önleme araması iznini kim verir?
Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında önleme araması kararını normal şartlarda kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine ilgili yerdeki Sulh Ceza Hakimi veriyor. Hakime ulaşılmasının zaman kaybına yol açacağı ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise karar illerde vali, ilçelerde kaymakam onayı ile uygulanabiliyor. Kolluk amirlerinin veya cumhuriyet savcılarının önleme araması emri verme yetkisi bulunmuyor; bu kişilerce verilen talimatlarla yapılan aramalar hukuka aykırı sayılıyor. Ayrıca önleme araması kararıyla konutlar ve özel iş yerleri aranamıyor; izin yalnızca belirli umumi yerlerde, üstlerde, araçlarda ve eşyalarda geçerli oluyor.