Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun son şeklini verdiği taslak rapor ile terörsüz Türkiye hedefine doğru son adımlar atılırken, kritik eşiğe gelindi. Yedi başlıkta sürece ilişkin atılması gereken adımların sarılandığı raporda en çok tartışılan konuların başında gelen “umut hakkı”na yönelik doğrudan bir başlığa yer verilmedi. Ancak AİHM ve AYM kararlarına uyum vurgusu yapılarak dolaylı yoldan atıfta bulunuldu.

Taslak rapora göre süreçte en kritik eşik, PKK’nın silah bıraktığının ve kendisini tasfiye ettiğinin devletin güvenlik birimlerince tespit ve teyit edilmesi. Bu aşamanın ardından sürece özgü yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulacağı belirtilerek, şu görüşlere yer verildi: Silahların bırakılması süreciyle birlikte ele alınacak müstakil yasanın, sürecin sonuçlarını tümüyle ortadan kaldıracak ve demokratik siyaset zeminini güçlendirecek ölçüde kapsayıcı olması tavsiye edilmektedir.

AF ALGISI OLUŞMAMALI

“Örgüt mensuplarının durumuyla ilgili “silah bırakan örgüt mensuplarının topluma yeniden kazandırılması, suç işlememiş olanların sivil hayata entegrasyonu ve hukuki durumlarının adil ve şeffaf bir çerçevede ele alınması gerektiği” vurgulandı. Bu bölümde ilgili kişiler hakkında mutlaka adli bir işlem yapılması gerektiği belirtilerek, yasal düzenlemelerin toplumda cezasızlık ve af algısı oluşturmamasına dikkat çekildi.

YASAL GÜVENCE TALEBİ

Komisyon raporunda ayrıca sürecin sağlıklı biçimde yürütülebilmesi için görev alan kamu görevlileri, siyasetçiler ve diğer aktörlerin hukuki güvence altında olmalarının önemine vurgu yapıldı. Bu kişilere yönelik hukuki güvencelerin, anayasa ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde ve kamu vicdanını zedelemeyecek şekilde düzenlenmesi gerektiğini vurgulandı. Bu sayede, sürecin cesaretle ve kararlılıkla yürütülmesinin önünün açılacağı değerlendirildi. “Demokratikleşme önerileri” bölümünde ise sürecin kalıcı bir hâle gelmesi için özellikle AİHM ve AYM kararlarının eksiksiz ve etkin biçimde uygulanmasının hayati önem taşıdığı değerlendirildi.

YENİ İNFAZ YASASI

Komisyon raporunda, adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi ve infaz sistemine duyulan güvenin artırılması amacıyla, yargılama ve infaza ilişkin düzenlemelerin gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda, uzun tutukluluk süreleri, makul sürede yargılanma ilkesine uyum ve infaz uygulamalarında yaşanan sorunların giderilmesi gibi başlıkların öncelikli ele alınması önerildi. Öte yandan, süreç kapsamında belediyelere terör gerekçesiyle kayyım atanması da tartışma konusu olmuştu. Taslak raporda görevden alınan başkanlarla ilgili belediye meclisinden seçim yapılması için düzenleme istendi. Bu konuda mevzuatın düzenlenmesi talep edildi.

SİYASİ ETİK KANUNU

Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun hak ve özgürlükleri genişletecek ve hakkın özünü muhafaza edecek şekilde yeniden düzenlenmesi, şiddet içermeyen hiçbir fiilin terör suçu olarak nitelendirilmemesi, bu bağlamda, Türk Ceza Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu ve ilgili mevzuatın kanuni belirlilik ilkesi çerçevesinde ifade özgürlüğünü güçlendirecek şekilde yeniden düzenlenmesi ifade edildi. Şeffaflık, demokratik katılım, parti içi demokrasi, çoğulculuk ve temsilde adalet ilkeleri doğrultusunda yeni bir Siyasi Partiler Kanunu ile yeni seçim kanunları ve Siyasi Etik Kanunu’nun hazırlanması istendi. Raporun sonuç bölümünde “Terörsüz Türkiye” hedefinin yalnızca güvenlik politikalarıyla değil; demokrasi, hukuk devleti ve kalkınma alanlarında atılacak adımlarla birlikte ele alınması gerektiği belirtildi.

ÇOĞUNLUK TARTIŞMASI

Taslak raporun bugün komisyona gelmesi ve komisyon üyesi milletvekillerinin görüş ve önerilerine sunulması bekleniyordu. Ancak rapor için komisyonda nitelikli çoğunluk aranmasına iki partiden farklı açıklamalar geldi. AK Parti “nitelikli çoğunluk aramaya ihtiyaç yok” derken CHP buna karşı çıktı.

Esma ALTIN