Temmuz ayında Meclis’te kabul edilerek yasalaşan 15 yaş altına sosyal medya düzenlemesini içeren kanuna ilişkin Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle, uygulama esasları belli oldu. Buna göre, sosyal medya platformlarında yeni hesap açılışlarında kullanıcıların yaş sınırını kanıtlaması için e-Devlet Kapısı entegrasyonu getirildi.
Kullanıcılar e-Devlet üzerinden yalnızca yaş eşiğini gösteren (15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 18 yaş altında olup olmadığı bilgisi) bir “yaş doğrulama belirteci” üretecek. Bu belirteç platforma yüklenecek ve sosyal ağ sağlayıcı tarafından doğrulanacak. Belirteç; ad-soyad, T.C. kimlik numarası veya kullanıcı adı gibi kişisel verileri barındırmayacak. Türkiye’de geçici olarak bulunan yabancı uyruklu kullanıcılar ise pasaport bilgileri üzerinden erişilen istisnai belirteç mekanizmasından yararlanacak. Şüpheli görülen bir durumda, sosyal ağ sağlayıcı, ilgili hesabı askıya alabilecek.
15-18 YAŞ İÇİN “AYRIŞTIRILMIŞ HİZMET” KALKANI
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış gençler için sosyal medya kullanımı tamamen yasaklanmayacak; ancak bunlar son derece sıkı “ayrıştırılmış hizmet” kurallarına tabi tutulacak. Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli sunulacak ve hiçbir şekilde kamuya açık hâle getirilemeyecek. Takipçi ve takip edilen hesap bilgileri, hesap sahibi çocuk kullanıcı dışındaki hesaplarca görülemeyecek. Sadece takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek, mesajlarda “görüldü” bilgisine yer verilmeyecek.
ÇOCUK HESAPLARINA EKRAN GÖRÜNTÜSÜ YASAĞI
Çocukların profil fotoğraflarının, paylaşımlarının ve görsellerinin başkaları tarafından ekran görüntüsü alınmasını engelleyici teknik tedbirler platformlarca zorunlu olarak uygulanacak. Çocuk hesaplarında canlı yayın açma özelliği bulunmayacak. Ayrıca “Reels” veya “Shorts” gibi görsel içerikleri kaydırma, dokunma, tıklama ve benzeri kullanıcı hareketleriyle ardışık ve otomatik oynatma arayüzleri bu hesaplara sunulamayacak.
EBEVEYN KONTROL ARAÇLARI DEVREYE GİRECEK
Sosyal ağ sağlayıcıları, kolayca bulunabilecek ve etkinleştirilebilecek ebeveyn kontrol araçları sağlamakla yükümlü olacak. Anne, baba, vasi gibi yasal olarak çocuk hakkında karar verme yetkisine sahip kişiler ebeveyn kontrol araçlarını kullanabilecek. Bu araçlar sayesinde satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemler ebeveyn kontrolünde gerçekleşecek. Platformlar ayrıca; yaş doğrulama, hesap askıya alma veya kapatma işlemlerine karşı kullanıcıların başvurabileceği ücretsiz bir itiraz mekanizması kurmakla yükümlü kılındı.
KURALLARA UYMAYAN PLATFORMLARA YAPTIRIM
Kurallara uymayan platformlara önce aykırılık bildirilecek ve düzeltme için makul süre tanınacak. Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde 10 milyon ve 30 milyon TL tutarında kademeli idari para cezaları, ardından reklam yasağı ve gerekli şartlar oluşursa mahkeme kararıyla internet trafiğinin önce yüzde 50, devam eden uyumsuzluk durumunda ise yüzde 90’a kadar daraltılması gündeme gelebilecek.
MEVCUT HESAPLAR İÇİN SON TARİH: 31 MART 2027
Söz konusu yönetmelik 1 Kasım’da yürürlüğe girecek. Ancak bu tarihten önce açılmış olan mevcut tüm sosyal medya hesapları için geçiş süreci tanınacak. Sosyal ağ sağlayıcılar, 31 Mart 2027 tarihine kadar mevcut kullanıcılarından e-Devlet onaylı yaş doğrulama belirtecini talep etmek zorunda olacak. Bu süre zarfında 15 yaşın altında kaldığı tespit edilen hesaplar bilgilendirme yapılarak derhâl kapatılacak.
ADLİ BİLİŞİM UZMANI PROF. DR. KIRIK: PLATFORMLARA BÜYÜK SORUMLULUK GETİRİLDİ
Adli bilişim uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, düzenlemenin en önemli tarafının çocukların sosyal medyada yalnızca yaşlarına bakılarak sınıflandırılması değil, platformların tasarım ve hizmet sunma biçimlerine de sorumluluk getirilmesi olduğunu söyledi. Kırık, düzenlemeyle suçun, istismarın ve tehlikelerin önemli ölçüde azalacağı öngörüsünde bulundu. Kırık, “Kurallara uyulmaması hâlinde para cezaları, reklam yasağı ve mahkeme kararıyla bant daraltma gibi yaptırımların öngörülmesi, platformların Türkiye’deki kullanıcılar için de güvenlik tedbirleri geliştirmesini teşvik edebilir. Bu yönde çalışmalar var. Türkiye’nin bu bağlamda örnek olmasını yine dikkati çeken gelişmelerden biri olarak değerlendiriyorum” diye konuştu.
Esma ALTIN