Sağlık Bakanlığı, sigara yasağının kapsamını genişletecek yasal düzenlemeler üzerinde çalışırken, Avrupa Birliği’ndeki (AB) sigara yasağı modellerini mercek altına aldı.

Yeni yasal düzenleme çerçevesinde Türkiye’de başta kamusal alan yasaklarını genişletmek olmak üzere pek çok model üzerinde çalışılıyor. Bu kapsamda, Fransa’daki uygulama gibi özellikle çocukların bulunduğu açık alanlar, parklar, plajlar, yürüyüş yolları, bina girişleri, otobüs durakları, restoranların açık bölümleri, kafe terasları gibi yoğun kullanılan açık alanların kısıtlama kapsamına alınabileceği belirtiliyor. Taslak çalışmada yarı açık mekânlar yeniden tanımlanıyor, pasif içiciliği azaltacak mesafe kuralları getiriliyor ve tütün ürünlerin kamusal görünürlüğü sınırlanıyor.

AVRUPA BİRLİĞİ’NDE HEDEF “TÜTÜNSÜZ NESİL”

AB, 2040 yılına kadar “tütünsüz nesil” oluşturmayı ve sigara kullanım oranını yüzde 5’in altına indirmeyi hedefliyor. Fransa’da çocuk odaklı koruma modeli uygulanıyor. Bu çerçevede, plajlar, parklar, okul çevreleri ve spor alanları gibi çocukların yoğun olduğu açık alanlarda sigara yasaklandı. İhlallerde 135 avroya (yaklaşık 7.000 TL) kadar ceza uygulanabiliyor. Ülkede hâlihazırda kapalı kamusal alanlarda sigara yasağı bulunuyor. İspanya’da ise genişletişmiş açık alan modeli uygulanıyor. Bu modelde de mekânların terasları, üniversite kampüsleri, otobüs durakları ve açık hava eğlence mekânları gibi çok sayıda kamusal alan yasak kapsamına alındı. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de düzenlemeye dâhil edildi. İtalya’da açık kamusal alanlarda sigara içmek yasaklandı ve ihlallere 40-240 avro arası (yaklaşık 2.000 TL-12.500 TL) para cezası veriliyor. İsveç’te 2019’dan beri restoran terasları, otobüs durakları, oyun alanları ve kamu binalarının girişlerinde sigara yasak.

SATIN ALMA YAŞI YÜKSELTİLİYOR

AB’de öne çıkan yasaklardan bir diğeri de sigara paketlerinin albenisini ortadan kaldırmak için nötr paketleme ve yüksek fiyat artışları. Bunun yanı sıra bazı AB ülkelerinde sigara satın alma yaşını yükseltme girişimleri var.

PASİF İÇİCİLİK KAPSAMLI YASAKLARLA AZALTILACAK

Yeni düzenleme hayata geçerse, Türkiye’de uzun süredir uygulanan kapalı alan yasağının kapsamı fiilen genişlemiş olacak. Bu tür adımların yalnızca içicileri değil, toplumun tamamını etkileyen pasif içiciliğe maruz kalmayı da azaltması hedefleniyor. Düzenlemenin tütün kontrol politikalarında daha müdahaleci bir dönemin başlangıcı olabileceği yorumları yapılıyor.

HER YIL 100 BİN KİŞİ SİGARADAN ÖLÜYOR

Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Volkan Kara, Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 bin kişinin sigaraya bağlı sebeplerle hayatını kaybettiğini söyledi. Nikotinin sağlığa zararlı olduğunu tüm toplumların bildiğini, ancak sigaranın sosyal açıdan kabul görmüş bir bağımlılık olduğunu dile getiren Kara, “Dünyada 1 milyar sigara kullanıcısı var ve elimizdeki rakamlar sigaranın, nikotinin her iki kullanıcısından bir tanesini öldürdüğünü söylüyor. Yani önümüzdeki yıl ve dönemlerde bu 1 milyar kullanıcının 500 milyonu hayatını kaybedecek. Ülkemizde de her gün yaklaşık 300 kişi hayatını sigaradan kaybediyor. Bu, yılda 100 bin gibi bir sayıya denk geliyor. Bu sebeple tütün ve sigara hatta nikotinle olan mücadele standart üstü öneme sahip oluyor” diye konuştu.

MANZARALI ALAN TAHSİSİ “MEKÂNSAL AYRIMCILIK”

İstanbul’da kafe ve restoranlarda manzaralı açık alanların büyük ölçüde sigara içenlere ayrılması, sigara kullanmayan vatandaşların tepkisini çekiyor. Sigara içmeyenler, bu uygulamanın kendilerini kapalı alanlara mahkûm ettiğini ve mekânsal ayrımcılığa sebep olduğunu savunuyor. 21 yaşındaki Azra Acar, “Masalar çok yakın. İster istemez duman doğrudan soluduğum havaya karışıyor. Oturmak istemezsek, bu kez manzaralı taraf sigara içenlere kalıyor” derken 34 yaşındaki Ömer Gürel de “Kafelerde sigara içilmesi beni rahatsız ediyor. Üstelik en güzel yerleri alıyorlar. Bunu bir işgal olarak değerlendiriyorum. Neden açık havalar sadece sigara içenlerin elinde olsun. Açık alanda gün batımı izlemek istediğinizde sigaraya maruz kalıyorsunuz. Bu aynı zamanda kul hakkıdır” diye konuştu.

Esma ALTIN