Ruhsat süreçlerinde kritik değişiklik: Bakanlık resen ruhsat düzenleyebilecek

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte yapılan kapsamlı değişiklik, Türkiye’de uzun yıllardır eleştiri konusu olan ruhsat gecikmelerine yönelik en radikal adımlardan birini içeriyor. Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik, işletmelerin ruhsat başvurularının başvuru tarihinden itibaren en geç iki ay içinde sonuçlandırılmasını zorunlu hale getirdi.

Bu süre içinde ruhsat vermeyen belediyelerin yetkisi devre dışı kalacak ve işletme, belirlenen bedel karşılığında Bakanlıktan doğrudan ruhsat alabilecek. Yeni sistem, özellikle yatırımcıların uzun süren ruhsat prosedürleri nedeniyle yaşadığı kayıpların önüne geçmeyi hedefliyor.

Yeni 45/A maddesi: İki ay dolarsa ruhsatı Bakanlık verecek

Yönetmeliğe eklenen 45/A maddesi, düzenlemenin merkezinde yer alıyor. Buna göre:

• İşletmeci, işyeri açma ve çalışma ruhsatı için başvuru yapacak.

• Belediye veya diğer yetkili idare, iki ay içinde ruhsat vermek zorunda olacak.

• Bu süre içinde ruhsat verilmezse işletmeci il müdürlüğüne başvurabilecek.

• İl müdürlüğü, belediyeden görüş isteyecek; belediye 15 gün içinde görüş bildirmezse olumlu görüş verilmiş sayılacak.

• İl müdürlüğü, dosyanın Yönetmeliğe uygun olduğunu tespit ederse resen ruhsat düzenleyecek.

Bu madde, belediyelerde yoğun şekilde şikâyete konu olan “ruhsat bekletme”, “gereksiz evrak talebi”, “bürokratik gecikme” uygulamalarına karşı doğrudan müdahale niteliği taşıyor.

Denetim yetkisi belediyede kalıyor

Yeni sistemde ruhsatı Bakanlık verebilse de denetim sorumluluğu yine belediyelerde olacak. İl müdürlüğü tarafından verilen ruhsat, üç iş günü içinde belediyeye bildirilecek.

• Belediye süreleri içinde denetim yapmazsa sorumluluk belediyeye ait olacak.

• Denetimde aykırılık tespit edilirse belediye, gerekçeleriyle birlikte Bakanlığa bildirecek.

Bu yapı, “yetki paylaşımı” modeli olarak yorumlanıyor. Bakanlık, ruhsat verme sürecine müdahale edebiliyor ancak denetimde belediye idaresi korunuyor.

Umuma açık eğlence ve istirahat yerlerinin listesi yenilendi

Yönetmelik değişiklikleri sadece ruhsat süreçleriyle sınırlı kalmadı. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin tanımları tamamen yenilendi. EK-3 listesinde:

• Otel, motel, pansiyon, apart otel, kırsal turizm tesisi, mobil ev gibi tüm konaklama yerleri,

• Günübirlik tesisler, eğlence merkezleri, turizm kompleksleri,

• Gazino, bar, meyhane gibi içkili yerler,

• Elektronik oyun salonları, konsol oyun alanları,

• Sinema, tiyatro, gösteri merkezi, kahvehane, kıraathane, internet salonu,

• Lunapark, sirk, su parkları, macera parkları

tek liste altında yeniden tanımlandı. Bu düzenlemenin amacı, ruhsat sınıflandırmalarının netleştirilmesi ve standartlaştırılması olarak değerlendiriliyor.

Konaklama yerlerine yeni standartlar: Balkon, asansör, havalandırma kriterleri genişletildi

Yönetmelik, konaklama tesislerinin niteliklerine ilişkin ciddi güncellemeler içeriyor. Buna göre:

• Otel odalarında doğal ışık zorunluluğu,

• Banyoların büyüklüğü ve ayrım kriterleri,

• Tesislerde devamlı sıcak-soğuk su ve havalandırma şartı,

• Üç kat ve üzeri tesislerde zorunlu asansör,

• Personel sosyal alanlarının oda sayısına göre düzenlenmesi,

• Kamping, mobil ev, kırsal turizm tesisleri için ayrıntılı altyapı standartları

zorunlu hale getirildi.

Özellikle turizm sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin bu yeni teknik standartlara uygunluk için ek yatırım yapması gerekecek.

Engelli erişimi için yeni zorunluluk

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Yönetmeliğinin 5. maddesi değiştirilerek:

• “Engelliler, yaşlılar ve hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için erişilebilirlik”
  şartı genişletildi ve tüm işyerlerinde uygulanması zorunlu hale getirildi.

Bu hükmün, erişilebilirlik denetimlerinin arttırılmasına yol açması bekleniyor.

Güzellik salonları için lazer ve IPL cihazlarına yıllık rapor zorunluluğu

Yönetmelik, güzellik salonlarının ruhsat süreçlerinde en fazla tartışılan konulardan biri olan IPL ve diode lazer cihazları için yeni zorunluluk getirdi:

• Spektrofotometre ve lazer güç ölçümü raporu

• TSE-HYB belgeli servislerden alınmış yıllık muayene zorunluluğu

Bu düzenlemenin amacı, “merdiven altı” cihaz kullanımını önlemek ve sağlık risklerini azaltmak olarak değerlendiriliyor.

Turizm amaçlı kiralanan konutlar için ruhsat şartı

Airbnb benzeri sistemle kiralanan konutlara ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.

• Aynı binada 5 bağımsız bölümü aşan faaliyetlerde “işyeri açma ve çalışma ruhsatı” zorunlu olacak.

• Kat maliklerinin oy birliği ile onay vermesi gerekecek.

• Yangın güvenliği tedbirleri zorunlu olacak ancak ek itfaiye raporu talep edilmeyecek.

Bu maddeler, apartman ve site sakinlerinin uzun süredir şikâyet ettiği “turistik kiralama” kaynaklı huzursuzlukların giderilmesi amacı taşıyor.

Sanayi tesislerinin sınıflandırması genişletildi: Yeni sektörler 1., 2. ve 3. sınıf kapsamına alındı

Değişikliklerin önemli bir bölümü, gayrisıhhi müesseseler listesinde yapıldı. Artık birçok yeni tesis türü ruhsatlandırma açısından daha net tanımlanıyor:

• Jeotermal tesisler, güneş paneli üretim tesisleri, kimyasal depolar

• Tekstil yardımcı madde üretim tesisleri

• Sıvı gübre, zirai ilaç, plastik poşet, izolasyon malzemeleri üretimi

• Selülozdan sigara kâğıdı üretim tesisleri

• Atık işleme, geri dönüşüm, plastik granül üretim tesisleri

• Otomobil parçaları kalite kontrol tesisleri

• Lityum pil montaj tesisleri

• Spor sahası zemin kaplama üretim tesisleri

• Halı yıkama yerleri için detaylı kapasite ve makine şartları

Bu genişlemeler, sanayi yatırımlarının ruhsatlandırma süreçlerinde belirsizliğin ortadan kalkmasını hedefliyor.

3. sınıf müesseselerde güneş enerjisi yatırımlarına ruhsat kolaylığı

Fotovoltaik güneş enerjisine dayalı elektrik tesisleri ve güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri de artık 3. sınıf müessese sayılıyor. Bu değişiklik, yenilenebilir enerji yatırımlarında ruhsat sürecinin hızlanmasına imkan tanıyacak.

Belediyelerde rüşvet iddialarının yoğunlaştığı ruhsat birimlerine düzenleme niteliği

Yönetmeliğin en çok dikkat çeken yönü, belediyelerle yatırımcılar arasındaki en büyük sorun olan ruhsat geciktirme uygulamalarına karşı getirdiği yaptırım.

Türkiye’de birçok işletme, belediyelerde:

• Gereksiz evrak talepleri

• Süreçlerin kasıtlı olarak uzatılması

• “Bekletme” yoluyla rüşvet ve menfaat ilişkileri

gibi problemler nedeniyle uzun süre ruhsat alamıyordu.

Yeni düzenleme ile bu alanda kritik bir adım atılarak, iki ay içinde ruhsat verilmezse yetki doğrudan Bakanlığa geçecek.

Bu hükmün, hem yatırım ortamını iyileştirmesi hem de kötü niyetli gecikmeleri büyük ölçüde ortadan kaldırması bekleniyor.

Ruhsat süreçlerinde yeni dönem

11 Aralık 2025’te yürürlüğe giren Yönetmelik, Türkiye’de işyeri açma ve çalışma ruhsatı alanında son yılların en kapsamlı düzenlemesi oldu.

• Ruhsat gecikmelerinin önüne geçilmesi

• Konaklama, turizm ve eğlence tesislerinin standartlarının artırılması

• Sanayi tesislerinin daha net sınıflandırılması

• Turizm amaçlı kiralanan konutların kontrol altına alınması

gibi birçok yeni hüküm, kamu idaresi ile işletmeler arasındaki mekanizmayı yeniden şekillendiriyor.