Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, toplu iş sözleşmesinden (TİS) yararlanmak isteyen sendika üyesi olmayan işçilerin geriye dönük hak taleplerine ilişkin tartışmalara son noktayı koyan kritik bir emsal karara imza attı. Adalet Bakanlığı’nın "kanun yararına temyiz" istemi üzerine verilen karara göre, dayanışma aidatı ödeyerek sözleşmeden faydalanmak isteyen işçiler için sadece "talep tarihi" esas alınacak; talep öncesindeki dönemlere ait fark alacağı talepleri ise hukuken geçersiz sayılacak.

Dava süreci, Malatya’da bir kamu kurumunda sosyolog olarak görev yapan bir işçinin, çalıştığı kurumdaki toplu iş sözleşmesi hükümlerinden sözleşmenin başlangıç tarihinden itibaren yararlanma talebiyle yargıya başvurmasıyla başladı.

YEREL MAHKEMENİN KARARI YARGITAY’DAN DÖNDÜ

Söz konusu davada yerel mahkeme, başlangıçta işçi lehine bir karar vererek, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) daha önce verdiği iptal kararlarını dayanak gösterdi. Mahkeme, işçinin toplu iş sözleşmesinin imza tarihinden önceki dönemleri de kapsayacak şekilde tüm haklardan yararlandırılması gerektiğine hükmetti.

Ancak dosya, Adalet Bakanlığı’nın itirazı üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’ne taşındı. Dosyayı inceleyen Yargıtay, yerel mahkemenin yorumuna katılmayarak kararı "kanun yararına" bozdu. Yargıtay kararında, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 39/4 maddesinin halen yürürlükte olduğuna ve bu hükmün uygulanması gerektiğine dikkat çekildi.

YENİ DÖNEMİN ŞİFRELERİ: TALEP YOKSA HAK DA YOK

Yargıtay’ın yayımladığı bu emsal karar, özellikle sendika üyesi olmayıp dayanışma aidatı yoluyla sözleşmeden faydalanmak isteyen işçiler için üç temel kuralı netleştirdi:

TALEP TARİHİ SINIRI: Sendika üyesi olmayan işçiler için sözleşmeden yararlanma süreci, sadece dayanışma aidatı ödeme talebinde bulundukları gün itibarıyla başlar. Bu tarihten önceki günler için herhangi bir hak iddia edilemez.

İMZA ÖNCESİ BİLDİRİM ŞARTI: Eğer işçi, toplu iş sözleşmesi henüz imzalanmadan önce bu yönde bir talep dilekçesi vermemişse, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarından doğrudan ve geriye dönük olarak faydalanamaz.

FARK ALACAĞI TALEPLERİNİN REDDİ: İşçilerin, talep tarihlerinden önceki döneme ilişkin "geriye dönük fark ödemesi" istemleri, bu karar doğrultusunda hukuken reddedilme riskiyle karşı karşıya kaldı.

UZMANLARDAN "ZAMANINDA DİLEKÇE" UYARISI

Yargıtay, Adalet Bakanlığı’nın yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu yönündeki tespitlerini yerinde bularak, kabul kararını sonuca etkili olmamak kaydıyla bozdu. Bu durum, benzer davalar için bağlayıcı bir hukuki çerçeve oluşturdu.

KARAR