AKP’nin Sağlıkta Dönüşüm Programı ile performans odaklı sağlık sistemi, genç hekimleri yalnızca ağır çalışma koşullarına değil, tükenmişliğe ve umutsuzluğa da sürüklüyor. Uzayan nöbetler, artan hasta yükü, mobbing, güvencesiz çalışma ve geleceksizlik duygusu, hekim intiharlarını meslek örgütlerinin en yakıcı gündemlerinden biri haline getirdi.

Türk Tabipleri Birliği (TTB) Asistan ve Genç Uzman Hekimler Kolu’nun hazırladığı "Genç Hekim İntiharları Çalıştayı Raporu" sorunun bireysel ruh sağlığıyla açıklanamayacağını, sağlık sisteminin yarattığı yapısal koşulların genç hekimleri tükenmişliğe ittiğini ortaya koydu. Raporda, sağlık sisteminin yeniden yapılandırılması gerektiği vurgulandı.

DEPRESYON İLK SIRADA

İstanbul’da geçen aylarda düzenlenen çalıştayın sonuç bildirgesi yayımlandı. Rapora göre kamuoyuna yansıyan verilere göre son 15 yılda yaklaşık 70 hekim intihar etti. Doktorlarda intihar riskinin genel nüfusa göre 2,5 ila 7 kat daha yüksek olduğuna dikkat çekilirken, 2011-2021 yılları arasında raporlanan 61 intiharın yarısından fazlasını uzman hekimlerin oluşturduğu belirtildi.

Raporda kardiyovasküler cerrahi, aile hekimliği ile kadın hastalıkları ve doğum branşlarında intihar oranlarının daha yüksek olduğuna dikkat çekildi. Depresyonun hekimlerde en sık görülen ruhsal sorunlardan biri olduğu belirtilirken, maddi kayıplar, sağlıkta şiddet, yetersiz muayene süreleri ve artan iş yükünün meslek yaşamını her geçen gün daha da ağırlaştırdığı vurgulandı. Uzun ve yıpratıcı eğitim süreci, hizmet üretiminin eğitimin önüne geçmesi, performans sistemi, mobbing ve güvencesiz istihdamın özellikle genç hekimlerde yoğun bir tükenmişlik yarattığı kaydedildi.

GERÇEK PERDELENMESİN

Çalıştayın ortak değerlendirmesinde genç hekim intiharlarının bireysel psikolojik sorunlar olarak ele alınmasının gerçeği perdelediği vurgulandı. Raporda, performans odaklı sağlık politikalarının hekim emeğini daha yoğun hale getirdiği, mesleki özerkliği zayıflattığı ve sağlık hizmetini "işlem sayısına" indirgediği ifade edildi. Hekimlerin artık hastalarını iyileştirme başarısıyla değil, performans puanlarıyla değerlendirildiğine dikkat çekilen raporda, bu anlayışın mesleki yabancılaşmayı ve tükenmişliği derinleştirdiği vurgulandı.

SAĞLIK SİSTEMİ YENİDEN YAPILANDIRILMALI

Raporda, şu önerilere yer verildi:

Sağlık sistemi insan merkezli yeniden yapılandırılmalı.Çalışma koşulları iyileştirilmeli.Mesleki özerklik güçlendirilmeli.Eğitim süreçleri yeniden yapılandırılmalı.Mobbing karşıtı politikalar uygulanmalı.Ruh sağlığı destek mekanizmaları erişilebilir hale getirilmeli.Özlük hakları korunmalı.Sağlıkta şiddete ve hekimleri değersizleştiren politikalara karşı etkin önlemler alınmalı.

MOBBİNG DERİNLEŞİYOR

Raporda özellikle asistan hekimlerin sistematik mobbinge, uzun çalışma saatlerine ve yetersiz dinlenme olanaklarına maruz bırakıldığı belirtildi. Yardım istemenin dahi risk olarak görüldüğü çalışma ortamlarında bağımsız psikososyal destek mekanizmalarının bulunmadığına dikkat çekildi. Raporda şu tespitlere yer verildi:

• Genç hekim intiharları bireysel değil yapısal bir sorundur.

• Sağlıkta dönüşüm politikaları çalışma koşullarını ağırlaştırmıştır.

• Performans sistemi hekim emeğini yoğunlaştırmış, mesleki özerkliği zayıflatmıştır.

• Mobbing, yalnızlaşma ve değersizlik hissi yaygınlaşmıştır.

• Eğitim süreçleri hizmet baskısı altında aşınmaktadır.

• Ruh sağlığı destek mekanizmaları yetersizdir.

• Sağlıkçıları hedef gösteren söylemler ruhsal yükü artırmaktadır.

Sibel Bahçetepe/Birgün