Türkiye’de engelli bireyler, açlık sınırının bile altında kalan maaşlarla hayatta kalmaya çalışırken, ihtiyaç duydukları tekerlekli sandalye, işitme cihazı ve protez gibi ürünlere son beş yılda yüzde 800’e varan zam geldi. Cihazlar için devletin verdiği destek ise yıllar içinde eridi.

Türk-İş’in açıkladığı son verilere göre açlık sınırı 35 bin 759 lira, yoksulluk sınırı ise 116 bin 478 lira. Buna karşın yüzde 40-69 arasında engeli bulunan vatandaşlara aylık 5 bin 793 lira, yüzde 70 ve üzeri ağır engelli olanlara ise 8 bin 690 lira ödeniyor.

Kamuda memur kadrolarında engelli çalıştırma kotası yüzde 3, işçi kadrolarında sadece yüzde 4. Bu kotalar bile dolmuyor. Özel sektör ise engelli bireyleri çoğunlukla “kalifiye değil” gerekçesiyle işe almıyor.

FİYAT YÜZDE 800 ARTTI

Devlet, tekerlekli sandalye, işitme cihazı, ortez, protez ve hasta bezi gibi medikal malzemeler için Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamında destek veriyor. Ancak bu destek, yıllar içinde döviz kuru ve enflasyon karşısında eridi. 2021 yılında diz üstü protezin fiyatı 55 bin lira iken bu yıl 410 bin liraya, omurga ortezinin fiyatı 3 bin 200 liradan, 22 bin 500 liraya, akülü tekerlekli sandalyenin fiyatı ise 7 bin 55 liradan 57 bin liraya yükseldi.

Son beş yılda engellilerin ihtiyaç duyduğu temel cihazlara yüzde 800 civarında zam geldi vancak verilen destek aynı oranda yükselmedi. 2021’de 7 bin lira olan bir tekerlekli sandalyeye SGK 2 bin 500 lira destek veriyordu; destek oranı yüzde 35’ti. Aynı sandalyenin bugünkü fiyatı 57 bin lira, verilen destek ise 12 bin 600 lira. Yani destek oranı yüzde 22’ye geriledi.

DÖRT DUVAR ARASINDA HAPİS

Engellilerin Haklarına Erişim Platformu Sözcüsü Avukat Turhan İçli, engellilerin kullandığı yardımcı gereçlerin çok pahalı olduğunu vurgulayarak “Devlet, Sosyal Sigortalar kapsamında bunun ancak beşte birini karşılıyor. Engellilerin bu maliyetleri tek başına karşılaması mümkün değil. Bu yüzden pek çok engelli, tekerlekli sandalye alamadığı için dört duvar arasında hapis hayatı yaşıyor” dedi.

Yıllardır bakım sigortası sistemi önerdiklerini dile getiren İçli, “Türkiye’de genel nüfusun yüzde 10’u engelli vatandaşlardan oluşuyor, yani her 10 bireyden biri engelli. Ancak bütçeden ayrılan pay yalnızca yüzde 1” diye konuştu.

HALİL İBRAHİM ASRAĞ / NEFES