Sigara ve uyuşturucu maddeler başta olmak üzere 2025 yılı Bağımsızlıkla Mücadele Faaliyet Raporu’nda yer alan bilgiler, riskleri de dikkate alınarak yapılan mücadelede elde edilen başarıları gözler önüne serdi. Bağımlılıkla mücadelede üç koldan yürütülen savaşta önemli kazanımlar elde edildi. Bu kapsamda, bağımlılık risk haritalarının çıkarılması, 70 ilde 135 tesiste atık su analizlerinin yapılması, kriminal laboratuvarlarda yürütülen menşe ve üretim yöntemi analizleri bağımlılıkla mücadelede risklerin, eğilimlerin ve hedef grupların daha sağlıklı biçimde belirlenmesini sağladı. 14 bin lise öğrencisi üzerinde ve 256 ilde 35 binden fazla kişiyle gerçekleştirilen sağlıklı davranış araştırması mücadelede etkili oldu. Uyuşturucu tedavi hizmetlerine yapılan başvurular 400 bini aşarken, Aile hekimliklerinin bünyesinde yaygınlaştırılan sigara bırakma polikliniklerine başvuranların sayısı bir önceki yıla göre iki katına çıktı.

TEDAVİ TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

En önemli faktörlerden sonuncusu da iyileşmenin bir zincir olarak ele alınması. Bir kişinin tedavisinin tamamlanmasının tek başına yeterli olmadığı dikkate alınarak, sosyal uyum, aile desteği ve iş sahibi olma imkanı da sürecin bir desteği olarak görülüyor. 2025 yılında rehabilitasyon hizmetlerinin geri ödeme kapsamına alınması, iyileşenlere özel işgücü uyum programına başlatılması, bağımlılığa özgülenmiş infaz kurumlarının faaliyete geçmesi, iyileşmiş bireylerin akranlarına rehberlik yapması bu aşamanın önemli adımları olarak nitelendiriliyor.

TEDAVİ SONRASI DA TAKİP

Çalışmalarda tedavinin bağımlılıkla mücadelede tek başına yeterli olmadığı yaklaşımı da öne çıktı. İyileşme sürecinin sosyal uyum, aile desteği ve istihdamla birlikte ele alınması hedeflendi. Bu doğrultuda rehabilitasyon hizmetlerinin geri ödeme kapsamına alınması, tedavi sürecini tamamlayan kişilerin çalışma hayatına katılımını destekleyen uygulamaların devreye alınması ve iyileşen bireylerin akranlarına rehberlik etmesine yönelik programların yaygınlaştırılması etkilerini gösterdi.

ÇOCUKLAR İÇİN DİJİTAL KUMAR ALARMI

Önümüzdeki dönemde ise bağımlılıkla mücadelede yeni risk alanlarına odaklanılacak. Özellikle çocuklar ve ergenler açısından dijital kumarın oluşturduğu risklerin azaltılması öncelikli başlıklardan biri olacak. Yeni dönemde erken müdahalenin birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaygınlaştırılması, dijital alandaki denetimlerin güçlendirilmesi, ailelere yönelik rehberlik hizmetlerinin artırılması ve tedavi sonrasında kişilerin daha etkin biçimde takip edilmesi planlanıyor. Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulu üyesi kurum ve kuruluşlar, 2024-2028 dönemini kapsayan Tütün, Uyuşturucu ve Davranışsal Bağımlılıklar Ulusal Strateji Belgeleri ve Eylem Planları'nda belirlenen hedefler doğrultusunda çalışmalarını sürdürecek.

Esma ALTIN