Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 30 Ekim'de Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Zirvesi'ne katılmaması, Ankara-Bakü hattındaki siyasi gerilimin yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Türkiye ile Azerbaycan arasında özellikle İsrail'le ilişkiler ve Azerbaycan'daki okul kıyafetlerine ilişkin düzenlemeler üzerinden başlayan tartışmalar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eski başdanışmanı Oktay Saral'ın Azerbaycan'a yönelik paylaşımı ve ardından görevden alınmasıyla daha da görünür hale gelmişti.

Bu gelişmelerin ardından Azerbaycan'ın önde gelen haber ajanslarından APA, Aliyev'in Ankara'ya gitmeme kararını değerlendiren dikkat çekici bir analiz yayımladı.

APA'nın 29 Ekim tarihli, "Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Türkiye'ye neden gitmedi?" başlıklı analizinde, Türkiye'de Azerbaycan'a karşı yürütüldüğü öne sürülen kampanyaların ikili ilişkilerde ciddi bir güven sorunu yarattığı savunuldu.

Ajans, Ankara'nın yaşanan tartışmalara geç müdahale ettiğini ileri sürerken, Türkiye'deki bazı siyasi ve dini çevrelere yönelik son derece sert suçlamalarda bulundu.

Analizde, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşlik ilişkilerinin devam edeceği, ancak bundan sonraki süreçte ulusal çıkarların daha belirleyici hale geleceği vurgulandı.

"AZERBAYCAN KARŞITI KAMPANYA"

APA'nın değerlendirmesinde en sert ifadeler, Türkiye'de son dönemde Azerbaycan'a yönelik eleştirilerde bulunan siyasi ve toplumsal çevrelere ayrıldı.

Ajans, söz konusu tartışmaların son bir ayda yoğunlaştığını ancak sürecin yaklaşık üç yıldır devam ettiğini ileri sürdü. Analize göre tartışmaların merkezinde Azerbaycan'ın İsrail ile geliştirdiği siyasi ve ekonomik ilişkiler bulunuyor.

APA, Türkiye'deki bazı çevrelerin Azerbaycan'ın dış politikasını Ankara'nın beklentilerine göre şekillendirmesini istediğini öne sürerek bu yaklaşımın ülkenin egemenliğini görmezden geldiğini savundu.

Ajans, söz konusu anlayışı Azerbaycan'ın bağımsızlığına yönelik küçümseyici bir tutum olarak nitelendirdi.

Ayrıca Türkiye'nin geçmişte İsrail ile geliştirdiği ilişkileri hatırlatan analizde, Azerbaycan'a yöneltilen eleştirilerde çifte standart uygulandığı iddia edildi.

İKİ KIRILMA NOKTASI

APA, Türkiye'deki tepkilerin ekim ayı başında Birleşmiş Milletler'de yaşanan bir gelişmeyle yeniden yoğunlaştığını belirtti.

Ajansın aktardığına göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun BM'deki konuşması sırasında Azerbaycanlı bir temsilcinin salonu terk etmemesi, Türkiye'deki bazı çevrelerin tepkisine neden oldu.

Bu gelişmenin ardından Azerbaycan Bakanlar Kurulu'nun tek tip okul kıyafetlerine ilişkin düzenlemesi üzerinden yeni bir tartışma başladı.

APA, özellikle başörtüsü meselesinin Türkiye'deki bazı medya kuruluşları ve sosyal medya hesapları tarafından çarpıtıldığını iddia etti.

Analizde, tartışmanın Arap ülkelerinin medya gündemine de taşındığı ve bunun Azerbaycan'a yönelik olumsuz algıyı güçlendirdiği savunuldu.

AK PARTİ VE DİNİ GRUPLARA AĞIR SUÇLAMALAR

APA'nın analizinde, Türkiye'deki siyasi iktidar ve bazı dini gruplar da doğrudan hedef alındı.

Ajans, Azerbaycan'a yönelik kampanyaların arkasında iktidardaki AK Parti ile ilişkili olduğunu öne sürdüğü İslamcı ve Nurcu çevrelerin bulunduğunu iddia etti.

Türkiye toplumunun ciddi bir kutuplaşmayla karşı karşıya olduğunu savunan APA, iktidarın kendi siyasi hedefleri doğrultusunda radikal dini eğilimlere alan açtığını ileri sürdü.

Analizde, Azerbaycan'ın bu tür saldırıları İran'dan beklerken Türkiye'den gelen tepkilerle karşılaşmasının özellikle dikkat çekici olduğu belirtildi.

Ajans ayrıca Türkiye'de Azerbaycan'ın Ankara ve İstanbul'daki diplomatik temsilcilikleri önünde altı protesto gösterisi düzenlendiğini, bu gösterilerde Azerbaycan yönetimine ve halkına yönelik ağır suçlamalar yöneltildiğini aktardı.

ANKARA MÜDAHALE ETMEKTE GEÇ KALDI

Azerbaycan merkezli ajans, yaşanan gerilim karşısında Türkiye'nin resmi makamlarının yeterince hızlı hareket etmediğini ileri sürdü.

APA'ya göre Ankara, Azerbaycan'a yönelik eleştiriler sertleşirken başlangıçta etkili bir tutum sergilemedi.

Daha sonra diplomatik temaslar ve çeşitli girişimlerle gerilimin azaltılmaya çalışıldığı ancak bu adımların beklenen sonucu vermediği savunuldu.

Analizde, Ankara'nın sürece daha erken müdahale etmesi durumunda ilişkilerin bu noktaya gelmeyebileceği görüşüne yer verildi.

Ajans, Türkiye'de Azerbaycan'a yönelik olumsuz bir atmosfer oluştuğunu ve bu atmosferin kısa sürede ortadan kaldırılmasının kolay olmayacağını belirtti.
ERDOĞAN'IN KATILMADIĞI TOPLANTILAR

Öte yandan APA, Aliyev'in Ankara'ya gitmemesinin diplomatik açıdan olağandışı bir durum olmadığını savunurken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha önce Azerbaycan'da düzenlenen bazı uluslararası toplantılara katılmadığını hatırlattı.

Analizde, Erdoğan'ın Temmuz 2024'te Şuşa'da düzenlenen TDT Gayriresmi Zirvesi'ne katılmadığı, Türkiye'yi toplantıda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın temsil ettiği belirtildi.

Erdoğan'ın Mayıs 2026'da Bakü'de gerçekleştirilen Dünya Kentsel Forumu'nun 13. oturumuna da katılmadığı aktarıldı.

APA ayrıca 15 Ekim 2026'da Bakü'de düzenlenen Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın (CICA) 7. Zirvesi'nde Türkiye'yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın temsil ettiğini hatırlattı.

Ajans, bu örneklerden hareketle devlet başkanlarının uluslararası toplantılara katılımının farklı siyasi ve diplomatik gerekçelere bağlı olabileceğini vurguladı.

ALİYEV'İN RESMİ GEREKÇESİ

APA'nın aktardığına göre Aliyev'in Ankara'daki TDT Zirvesi'ne katılmamasının resmi gerekçesi, önceden belirlenmiş programı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın 30 Ekim'de ülkesinde düzenlenen FIFA U-15 Dünya Şampiyonası'nın kapanış ve ödül törenine katılacağı belirtildi.

Ankara'daki zirvede Azerbaycan'ı Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil edecek.

Bununla birlikte APA, Aliyev'in kararının yalnızca resmi program çerçevesinde değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.

"DOSTLUK VE KARDEŞLİK SÜRECEK AMA..."

APA'nın analizinin sonuç bölümünde, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin geleceğine ilişkin dikkat çekici değerlendirmelere yer verildi.

Ajans, son gelişmelerin Azerbaycan toplumunun Türkiye'deki bazı çevrelere yönelik yaklaşımını değiştirdiğini ileri sürdü.

Analizde, iki ülke arasındaki dostluk ve kardeşlik bağlarının korunacağı ancak bundan sonraki süreçte devletlerin kendi çıkarlarını daha fazla önceleyeceği görüşü savunuldu.

APA, Aliyev'in Ankara'daki zirveye katılmamasının Azerbaycan'ın Türk Devletleri Teşkilatı'ndan uzaklaştığı anlamına gelmediğini de özellikle vurguladı.

Azerbaycan'ın teşkilatın kurucularından biri olduğu hatırlatılarak TDT'nin güçlendirilmesi ve faaliyetlerinin genişletilmesi yönündeki çalışmaların devam edeceği belirtildi.

Böylece APA'nın değerlendirmesinde, Türkiye ile stratejik ortaklığın korunması ancak ikili ilişkilerde Azerbaycan'ın egemenliği ve ulusal çıkarlarının daha belirgin biçimde öne çıkarılması gerektiği mesajı verildi.