Temmuz 2018’de geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile TBMM, baypas edilerek adeta etkisiz hale getirildi . Kritik çok sayıda düzenleme Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ya da AK Parti ve MHP’nin sayısal çoğunluğu ile Meclis’ten geçirilen torba yasalarla uygulamaya geçirildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yürürlüğe konulan kararnameler ve Meclis’te AK Parti ve MHP ortaklığının çıkarttığı yasalar, Anayasa Mahkemesi’nin iş yükünü de katladı. İptal davası ve itiraz yolu kullanılarak yüksek mahkemeye taşınan çok sayıda düzenlemede, “Anayasa’ya aykırılık” hükmü verildi.

YÜZLERCE BAŞVURU

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulandığı 2018-2025 döneminde, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine yönelik AYM'ye toplam 384 iptal başvurusu yapıldı. Muhalefetin, “Saray Rejimi” olarak adlandırdığı sistem ile geçilen 2018-2025 döneminde yapılan itiraz başvurularının sayısı ise bin 3 oldu.

Yüksek Mahkeme, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve yasalara yönelik 2026 yılının ilk yarısında da yoğun mesai yaptı. AYM, Ocak-Haziran 2026 döneminde norm denetimleri kapsamında toplam 207 dosyayı esastan inceledi.

İPTAL KARARLARI

2026 yılının ilk yarısında 71 kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin iptal edildiği belirtildi. Yüksek Mahkeme, 129 iptal başvurusuna yönelik ret, yedi iptal başvurusuna yönelik ise “Karar verilmesine yer olmadığı” hükmü kurdu.

2026 yılında alınan 71 iptal kararı ile birlikte, Ocak 2018 ile Haziran 2026 döneminde AYM’den alınan iptal kararlarının toplam sayısı 241’e ulaştı. Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ya da Meclis’teki parmak çoğunluğu ile hayata geçirilen ancak AYM tarafından iptal edilen bazı düzenlemeler, şöyle sıralandı:

• Üniversitelere Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kadro ihdası,
• Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu’nun Cumhurbaşkanına geniş yetki veren maddesi,
• Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, “Türkiye’nin tanıtımına yönelik yurt dışında yapılacak mal ve hizmet alımlarında bütçe dışı ön ödeme yapabilmesini öngören Kararname,
• CHP’nin başvurusu üzerine Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın Anadolu Ajansı’nın, “Örgütlenme ve insan kaynakları yönetimi” üzerindeki denetim izni,
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasının bazı bölümleri,
• Kamulaştırma Kanunu’ndaki mülkiyet hakkını etkileyen hükümler.

Mustafa Bildircin/ Birgün