Merkez Bankası’nın son dönemde attığı sıkılaşma adımları krediye erişimi daha da zorlaştırırken, yüksek faiz oranları nedeniyle konut ve taşıt kredisi kullanmakta zorlanan vatandaşlar alternatif finansman yöntemlerine yöneliyor.

Bankaların kredi musluklarını kısmaya başlaması ve faiz yükünün tarihi seviyelere yaklaşması nedeniyle birçok vatandaş kredi kullanmakta zorlanıyor. Özellikle konut ve taşıt kredilerinde yükselen maliyetler nedeniyle ev araba almak hayale dönüştü.

Bankacılık sektöründe ihtiyaç kredilerinde yıllık faiz oranı yüzde 62.7’ye, taşıt kredilerinde yüzde 33.07’ye, konut kredilerinde yüzde 38.42’ye, ticari kredilerde ise yüzde 50.8 seviyesine kadar çıktı.

KREDİ ALACAKLARI ARTTI

Türkiye genelinde nisan ayında ipotekli satışların toplam konut satışları içindeki payı yüzde 20.3’e geriledi. Oysa faizlerin çok daha düşük seyrettiği dönemlerde bu oran yüzde 40’a yaklaşmıştı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ipotekli satışların payı 2013 yılında yüzde 39.8, düşük faizli kredi kampanyalarının etkili olduğu 2020 yılında ise yüzde 38.2 seviyesine ulaşmıştı. Buna göre kredili konut satışlarının payı, 2013’e göre 19.5 puan, 2020’ye göre ise 17.9 puan gerilemiş durumda.

Kredi faizlerindeki artış borçluluk tablosuna da yansıyor. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi verilerine göre mart ayında bireysel kredi veya kredi kartı borcu nedeniyle yasal takibe düşen kişi sayısı 220 bine ulaştı. Aynı dönemde bireysel kredi borcu nedeniyle takibe düşen kişi sayısı 108 bin 748 olarak kaydedildi. Tasfiye olunacak bireysel kredi alacakları ise yıllık bazda yüzde 96 artarak 331 milyar TL’ye yükseldi.

KATILIM FİNANSMANINA İLGİ ARTIYOR

Özellikle konut ve otomobil fiyatlarının ulaştığı seviyeler karşısında vatandaşın alım gücü her geçen gün daha da eriyor. Banka kredilerinin yüksek faiz yükü nedeniyle erişilemez hale gelmesi, ev ve araç sahibi olma hayalini milyonlar için öteliyor.

Bu nedenle birçok vatandaş, bütçesini zorlamayacak ve aylık ödeme planını önceden görebileceği alternatif finansman modellerine yöneliyor. Son dönemde ilgi gören yöntemlerden biri de katılım finansmanı oldu. Katılım finansmanında sistem, klasik bankacılıktaki faizli kredi mantığından farklı işliyor.

Finansman kuruluşu, satın alınmak istenen konut veya aracı müşterisi adına satın alıyor ve üzerine önceden belirlenmiş bir kâr payı ekleyerek taksitler halinde müşteriye devrediyor. Böylece vatandaş peşin ödeme yapmak yerine, vade boyunca sabit taksitlerle ödeme gerçekleştiriyor.

İLKAY AKKAYA / NEFES