Ankara Kızılay’da çekilmiş fotoğrafta bir kadının sokağa atılmış çöpleri karıştırması, Türkiye’de yoksulluğun geldiği acı boyutu ortaya koydu. Cem Karaca ve Dervişan’ın 1 Şubat 1977 tarihli “Yoksulluk Kader Olamaz” albümünün çıkmasının üzerinden 49 yıl geçti ama Türkiye, o yıllara oranla daha yoksul bir döneminden geçiyor. Cem Karaca, albümle aynı adı taşıyan şarkıda, “Ben vatandaş Ahmet’im evkafta memur, ay sonuna yetmiyor evdeki kömür, 1 kilo et 80 lira tadını unuttum, insan gibi yaşamanın adını unuttum” sözlerini yaklaşık 50 yıl önce söylese de Türkiye’de milyonlarca vatandaşın 2026 yılında yaşadığı yoksulluk, bu sözlerden farklı değil.

ALIM GÜCÜ ERİYOR

TÜRK-İŞ nisan verilerine göre, açlık sınırı 34.587 TL’ye, yoksulluk sınırı ise 112.661 TL’ye dayandı. Bekar bir çalışanın geçinmesi için gereken aylık yaşama maliyeti ise 44.802 TL oldu. Buna göre, asgari ücret açlık sınırının 6.512 TL gerisinde kaldı. Asgari ücret üç ayda 2.819 TL eriyerek 25.256 TL’ye geriledi. Cem Karaca’nın şarkısında bahsettiği ‘memur Ahmet’ günümüzde de yoksulluk sınırının altında yaşamaya devam ediyor. 60.737 TL olan en düşük memur maaşı, üç aylık enflasyon karşısında 6.098 TL eridi. Böylece memur maaşının alım gücü 54.639 TL’ye düştü. Emekliler ise Türkiye tarihindeki en yoksul dönemlerini yaşıyor. En düşük emekli aylığı, üç ayda enflasyon karşısında 2.008 TL değer kaybetti ve emekli aylığının alım gücü 17.992 TL’ye düştü.

ETİN TADI UNUTULDU

Karaca’nın şarkıdaki “1 kilo et 80 lira tadını unuttum” sözünde değişen tek şey etin fiyatı oldu. Etin kilosu 1.000 TL’ye yaklaşırken milyonlarca insan kırmızı etin tadını gerçekten unuttu. TZOB’un nisan ayı verilerine göre, domatesin kilogramı markette 126.2 TL, kuru soğanın kilogramı 20 TL, marulun adedi 80 TL, beyaz peynirin kilosu 375 TL’ye yükseldi. Orta Doğu’da devam eden savaş nedeniyle enerji arzında yaşanan sıkıntılar Türkiye’deki enerji fiyatlarına zam olarak döndü. EPDK, nisan ayında elektrik ve doğal gaza yüzde 25 zam yaptı. Yaz ayları gelse de enerji fiyatlarındaki artış lojistik ve nakliye sektörünü etkileyeceği için bu zamlar gıdaya da zam olarak yansıyacak.

NİSANUR YILDIRIM / NEFES