Merkez Bankası (TCMB), ilkini mayıs ayında yayınladığı Finansal İstikrar Raporu'nun ikincisini yayımladı. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan raporun önsözünde, "Raporun önceki sayısından bu yana sıkı finansal koşullar, iç talepte dengelenmeye ve dezenflasyon sürecine destek vermeye devam etmektedir" diyerek olumlu bir tablo sundu.
Ancak raporun detayında özellikle hanehalklarının yaşadığı borç çıkmazı ve kırılganlıklar dikkati çekti. 77 sayfadan oluşan raporda öne çıkan noktalar şöyle:
- Hanehalkı borçları arasında bireysel kredi kartı borçlarının payı artmaya devam ediyor. Bireysel kredi kartlarının hanehalkı finansal borçları içindeki payı yüzde 50 seviyelerine yaklaştı. Konut kredilerinin payı ise eylül ayı itibarıyla yüzde 12’ye kadar geriledi.
- İhtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartı kişi başı reel borç ve bu borcun kişi başı gelire oranı yükseldi.
- Kredi kartlarında ödemesi geciken borcun toplam borca oranı devreye alınan yapılandırma imkânlarının etkisiyle bir miktar geriledi.
- Bireysel kredilerdeki tahsili geciken alacak artışında ihtiyaç kredileri ve BKK öne çıkıyor.
- Rapor döneminde BDDK tarafından ihtiyaç kredisi vade sınırlarında yapılan değişiklik ile beraber, KMH hariç ihtiyaç kredilerinde, 250 bin TL’ye kadar borcu bulunan kişi sayısı 1,3 milyon azalarak 8,8 milyona geriledi ancak 250 bin TL’nin üzerinde borcu bulunan kişi sayısı ise 342 bin artarak 1,4 milyona yükseldi.
- Aktif olarak kredi kartı kullanan kişi sayısı 2025 yılı eylül ayında 30,2 milyona ulaştı. Kredi kartı kullanan kişi sayısındaki artış hızı yavaşladı.
“Ucuz faizli” kartların faturası
Banka, bireysel krediler için kullandırıldıkları yıldan itibaren “yaşlandırma analizi” yaparak kredi verildikten sonra, izleyen çeyreklerde ne kadarının tahsili gecikmiş alacağa (TGA) dönüştüğünü inceledi. Yapılan analize göre 2024’te çekilen ihtiyaç kredilerinin, takip eden ilk çeyreklerde daha hızlı biçimde takibe düştüğü belirtildi, bu da yüksek faiz ortamına bağlandı.
Raporda öne çıkan bir diğer tespit ise, 2022 yılında limit tanımlanan bireysel kredi kartlarındaki bozulmanın halen devam ediyor olması oldu. 2022’de faizlerin düşük olduğu dönemde kredi kartı müşterisi sayısı genişlediği, mevcut kartlarda da limit artışı yapıldığına değinilen raporda takip eden yıllarda finansal koşulların sertleşmesiyle 2022 yılında limit tanımlanan bireysel kredi kartlarında TGA’ya geçiş oranı ilerleyen dönemlerde de artmaya devam ettiği kaydedildi.
Borç varlık yönetim şirketlerinde birikiyor
Bankaların tahsili gecikmiş alacakları rekor seviyelere çıkarken varlık yönetim şirketlerine devredilen bireysel borçlar da dikkat çeken seviyeye ulaştı. Merkez Bankası’nın 2024 yılının son rapor döneminde 62 milyar lira olan varlık yönetim şirketlerindeki alacaklar, 2025’in ilk çeyreğinde 79 milyar liraya ulaştı. 2025 son rapor döneminde ise varlık yönetim şirketlerinin alacakları 101 milyar lirayı buldu.
Havva Gümüşkaya / Birgün