Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası eylül ayına ait ödemeler dengesi istatistiklerini açıkladı. Verilere göre cari işlemler hesabı eylül ayında 2 milyar 720 milyon dolar fazla verdi. Altın ve enerji hariç tutulduğunda fazla 7 milyar 342 milyon dolara çıkıyor. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı ise aynı ayda 3 milyar 642 milyon dolar oldu.
Eylülde 2,7 milyar dolar fazla
Cari işlemler hesabı, bir ülkenin dış dünyayla yaptığı mal ve hizmet ticareti ile gelir transferlerinin toplamını gösteriyor. Hesabın fazla vermesi, ülkeye giren dövizin çıkandan fazla olduğu anlamına geliyor.
Eylül ayında kaydedilen 2 milyar 720 milyon dolarlık fazla, cari dengenin yeniden artı tarafa geçtiğini gösteriyor. Altın ve enerji kalemleri dışarıda bırakıldığında ortaya çıkan 7 milyar 342 milyon dolarlık fazla ise açığın büyük ölçüde bu iki ithalat kaleminden kaynaklandığına işaret ediyor.
Yıllık cari açık 39,2 milyar dolar
Yıllıklandırılmış verilere göre eylül ayı itibarıyla cari açık yaklaşık 39,2 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi ise aynı dönemde 76,8 milyar dolar açık verdi.
On iki aylık toplamda hizmetler dengesi 66,1 milyar dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 26,3 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 2,1 milyar dolar açık gösterdi. Yani dış ticaretten doğan açığın önemli bir bölümü hizmet gelirleriyle kapanıyor.
Turizm ve taşımacılık dengeyi taşıyor
Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler eylül ayında 9 milyar 14 milyon dolar oldu. Bu kalem içinde seyahatten kaynaklanan net gelirler 6 milyar 573 milyon dolar, taşımacılık hizmetlerinden kaynaklanan net gelirler ise 3 milyar 88 milyon dolar olarak kaydedildi.
Eylül, turizm sezonunun son güçlü ayı olması nedeniyle hizmet gelirlerinin yüksek seyrettiği dönemlerden biri. Verideki seyahat kalemi, cari dengedeki iyileşmenin ana kaynağı durumunda.
Kripto varlıklar ilk kez istatistiklere girdi
Eylül ayı verilerinin en dikkat çekici yeniliği, kripto varlık işlemlerinin ilk kez ödemeler dengesi istatistiklerine dahil edilmesi oldu. Merkez Bankası, bu işlemleri Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından sağlanan veriler kullanılarak istatistiklere ekledi.
Bu kapsamda eylül ayında yerleşikler net bazda 21 milyon dolar tutarında karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlık satışı yaptı. Aynı dönemde 49 milyon dolar tutarında stablecoin alımı gerçekleştirildi.
Cari denge neden önemli?
Cari dengedeki iyileşme, döviz ihtiyacının azalması anlamına geliyor. Bu da kur üzerindeki baskının ve dış finansman ihtiyacının hafiflemesine yardımcı oluyor.
Kurdaki seyir, ithal ürün fiyatları üzerinden enflasyona, dolayısıyla memur ve emekli aylıklarına uygulanan artışların hesabına da yansıyor. Bu nedenle ödemeler dengesi verileri, maaş ve zam hesabını takip edenler için de dolaylı bir gösterge niteliği taşıyor.
Verilerin tamamı Merkez Bankası'nda
Ödemeler dengesi istatistikleri her ay Merkez Bankası tarafından yayımlanıyor ve ayrıntılı tablolarla birlikte kamuoyuna açıklanıyor. Eylül ayı bültenine ve geçmiş dönem verilerine Merkez Bankası'nın resmî internet sitesinden ulaşılabiliyor.