Avrupa genelinde yükselen fiyatlar, tüketicilerin alım gücü üzerindeki baskıyı artırıyor. Süpermarket alışverişinden enerji faturalarına, konut giderlerinden eğitime kadar pek çok alanda maliyetler yükselirken haneler temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor.
Eurostat verilerine göre Euro Bölgesi'nde yıllık enflasyon eylül ayında yüzde 3,8'e ulaşarak Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) yüzde 2'lik hedefinin neredeyse iki katına çıktı. Enerji fiyatlarında ise yıllık yüzde 18,8 artış kaydedildi.
Her üç tüketiciden biri gıda masraflarından endişeli
Avrupa'da hayat pahalılığının en fazla hissedildiği alanlardan biri gıda harcamaları oldu. Avrupa Merkez Bankası'nın analizine göre AB tüketicilerinin yüzde 35'i, gıda masraflarını karşılayamamaktan endişe duyuyor.
Tüketicilerin yüzde 74'ü ise günlük tüketim ürünlerinin fiyatları düşürülmeden miktarlarının veya ambalaj boyutlarının küçültüldüğünü fark ettiğini belirtiyor. Fiyatların aynı kalmasına rağmen ürün miktarlarının azaltılması, tüketicilerin satın alma gücünü etkileyen bir başka unsur olarak öne çıkıyor.
Enerji faturalarında yüzde 18,8'lik artış
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, Avrupa'da milyonlarca hanenin elektrik ve ısınma giderlerini karşılamasını zorlaştırıyor. Yıllık yüzde 18,8'e ulaşan enerji fiyat artışı, özellikle düşük gelirli haneler üzerinde baskı oluşturuyor.
Avrupa Birliği, enerji maliyetlerini azaltmak amacıyla Uygun Fiyatlı Enerji Eylem Planı ve Vatandaş Enerji Paketi gibi girişimleri gündeme aldı. Ancak bu düzenlemelerin önemli bir bölümü uzun vadeli çözümlere odaklanıyor.
Konut fiyatları Portekiz'de yüzde 16,5 yükseldi
Avrupa'da artan inşaat maliyetleri ve konut arzındaki yetersizlik, hem kiraları hem de gayrimenkul fiyatlarını yukarı taşıyor. Konut piyasasındaki fiyat artışlarının dikkat çektiği ülkelerden Portekiz'de ev fiyatları bir yılda yüzde 16,5 yükseldi. Barınma maliyetlerinin artması, özellikle kiracılar ve ilk kez ev sahibi olmak isteyenler açısından önemli bir ekonomik sorun haline geldi.
Avrupa Komisyonu, konut krizine karşı Avrupa Uygun Fiyatlı Konut Planı'nı sunarken eylül ayında Uygun Fiyatlı Konut Yasası önerisini de gündeme getirdi.
Eğitim harcamaları ailelerin bütçesini zorluyor
Hayat pahalılığının etkilediği bir diğer alan ise eğitim oldu. Okullar artan işletme giderleriyle karşı karşıya kalırken aileler kitap, kırtasiye ve ulaşım gibi masrafları karşılamakta güçlük çekiyor. Öte yandan AB'de toplam kamu harcamaları içinde eğitime ayrılan pay, 2019 yılındaki yüzde 10 seviyesinden 2024'te yüzde 9,7'ye geriledi.
AB'den 86,7 milyar euroluk destek mekanizması
Avrupa Birliği, artan yaşam maliyetlerinin özellikle kırılgan haneler üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla çeşitli düzenlemeler hazırlıyor. Bu kapsamda 86,7 milyar euroluk Sosyal İklim Fonu, enerji ve ulaşım maliyetlerinden daha fazla etkilenen kesimlere destek sağlamayı hedefleyen başlıca araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
Avrupa Komisyonu ayrıca ilk Yoksullukla Mücadele Stratejisi'ni tanıtarak sosyal ve ekonomik eşitsizliklerle mücadeleye yönelik çalışmalarını genişletti.
Önlemler hayat pahalılığını azaltmaya yetecek mi?
AB'nin enerji, konut ve sosyal destek alanlarında gündeme getirdiği önlemler, artan yaşam maliyetlerine karşı uzun vadeli çözümler sunmayı amaçlıyor. Ancak fiyat artışlarının hane bütçeleri üzerindeki etkisi şimdiden hissedilirken söz konusu düzenlemelerin tüketicilere ne kadar hızlı yansıyacağı belirsizliğini koruyor.
Avrupa'da hayat pahalılığıyla mücadelede AB kurumları ile ulusal hükümetlerin üstleneceği sorumluluklar da tartışılmaya devam ediyor.