Türkiye’de yoksulluk derinleşiyor. Gelir erimesi ve artan zamlar nedeniyle sofralar küçülüyor. 2022’de hayata geçirilen ve ‘Aşırı yoksulluk sınırının altındaki vatandaşların aşırı yoksulluktan kurtarılmasını’ amaçlayan Türkiye Aile Destek Programı kapsamında 2017’den bu yılın ilk 7 ayına kadar 11.2 milyon haneye ulaşıldı. 2021 yılında 50.7 milyar TL olan iktidarın, ‘Yoksullukla Mücadele’ harcaması, 2025’te 359.1 milyar TL’ye 2026’nın Ocak-Temmuz döneminde ise 285 milyar liraya çıktı.

Türkiye’de hanelerin mutfak harcaması ise gün geçtikçe katlanıyor. Kıt kanaat geçinen vatandaşın market sepetini doldurması imkansız hale geldi. Vatandaşın Eylül 2021’de 1.000 liraya satın aldığı içinde ekmek, un, bulgur, süt, et ürünlerinin bulunduğu aynı gıda sepetine bugün 22 bin 810 lira ödemek zorunda kalıyor. Aradan geçen sürede gıda sepetini doldurmanın maliyeti 22 kat yani yüzde 2.181 oranında arttı. Son bir yıllık dönemde ise gıda fiyatlarındaki artışın yüzde 56.7 olduğu belirtildi.

Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMUAR’ın fiyatlarını Türkiye’nin büyük bir bölümünde yaygın şubeleri bulunan zincir marketlerden derlediği ve halkın en fazla tükettiği 64 temel gıda maddesinden oluşan bir sepeti esas alarak hesapladığı gıda fiyatları endeksinin zirveye çıktığı görülüyor. Haziranda yüzde 1.9, temmuzda yüzde 1.6 artan gıda fiyatlarında ağustosta da yüzde 0.5 oranında artış yaşandı. Gıda fiyatları endeksi Haziran 2020’den bu yana, yani 75 aydır aralıksız olarak bir önceki aya göre artıyor.

AÇLIK RİSKİ BÜYÜDÜ

Yüksek enflasyon süreci gıda fiyatları aracılığıyla ücretliler, dar gelirliler ve yoksullara çıkardığı fatura açlık riskini de büyüttü. Gıda fiyatlarının yüzde 2.181 oranında arttığı Eylül 2021’den bu yana kamu çalışanlarının maaş ve ücretlerinde yaşanan artış ise yüzde 1.292’de kaldı. Diğer bir ifadeyle Eylül 2021’de 1.000 lira olan ortalama kamu çalışanı ücreti son zamla birlikte Temmuz 2026 itibarıyla 13 bin 920 liraya çıktı.

Alım gücü yüzde 39 eridi
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMUAR yaptığı açıklamada, gıda fiyatları artarken maaş ve ücretlerin yıl sonuna kadar değişmeyeceği vurgulandı. Açıklamada, “Gelirlerindeki artış gıda fiyatlarındaki artışı bile karşılamaya yetmeyen ücretlilerin alım gücü gıda fiyatlarına karşı reel olarak yüzde 39 eridi. Buna göre bir kamu çalışanının 2021’de maaşıyla aldığı gıda sepetinin şimdi en fazla yüzde 61’ini alabiliyor” denildi. Açıklamada, tarım sektörünün sorunları ve girdi fiyatlarındaki artış nedeniyle açlık ve yoksulluk riskinin önümüzdeki aylarda da büyüyeceği kaydedildi.

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES